Historia kart płatniczych PKO – klienci indywidualni

Tagi

,

Błękitna karta kredytowa

„Przeznaczenie karty

  • dokonywanie płatności bezgotówkowych za towary i usługi w punktach oznaczonych znakiem akceptacji Visa lub MasterCard
  • dokonywanie wypłaty gotówki w bankach zrzeszonych w organizacjach Visa lub MasterCard i bankomatach akceptujących karty ze znakiem akceptacji Visa lub MasterCard (odpowiednio w zależności od rodzaju karty)
  • korzystanie z funkcji depozytowej w bankomacie PKO BP

Korzyści

  • prestiż
  • natychmiastowy i łatwy dostęp do kredytu – karta umożliwia wykorzystanie kredytu w momencie kiedy jest on potrzebny, bez żadnych dodatkowych formalności
  • korzystne oprocentowanie w stosunku do tego typu produktów funkcjonujących już na rynku
  • do 52 dni darmowego kredytu – jeśli Klient spłaci terminowo całość zobowiązań z tytułu bezgotówkowych transakcji dokonanych przy użyciu karty, nie zapłaci żadnych odsetek
  • możliwość rozłożenia spłaty kredytu w czasie
  • oferowanie 3 rodzajów kart 2 organizacji
  • pakiet ubezpieczeń
  • możliwość przejęcia odpowiedzialności przez bank do 150 EURO za operacje   dokonane przy użyciu karty utraconej na 24 lub 48 godzin przed zgłoszeniem utraty karty
  • możliwość umieszczenia zdjęcia na karcie
  • korzystanie z atrakcyjnych rabatów w wielu sklepach, restauracjach i punktach usługowo-handlowych w ramach programu partnerskiego dla posiadaczy kart kredytowych PKO Banku Polskiego”[1]

Posiadacze karty

Błękitną Kartę Kredytową może otrzymać osoba fizyczna o pełnej zdolności do czynności prawnych, która udokumentuje dochody netto minimum 850 zł.

Limity

Regulamin błękitnej karty kredytowej mówi, że: „wysokość limitu kredytowego, PKO BP S.A. ustala indywidualnie dla każdego Wnioskodawcy, na podstawie informacji zawartych we wniosku oraz informacji posiadanych przez PKO BP S.A. Wysokość limitu kredytowego zależy od zdolności kredytowej Wnioskodawcy i jest określona w umowie.”[2]

Limit kredytowy jest to dopuszczalna kwota, do wysokości której może się on zadłużyć z tytułu operacji dokonanych przy użyciu karty głównej i kart dodatkowych. Wysokość limitu określana jest w zaokrągleniu do 100 złotych. Dostępny limit kredytowy dla Błękitnej Karty Kredytowej wynosi od 200 do 2 000zł. Dzienny limit wypłat gotówki ustalany indywidualnie przez posiadacza rachunku karty kredytowej. „Limit kredytowy pomniejszony o kwoty dokonanych operacji, odsetek opłat i prowizji należnych PKO BP S.A. z tytułu używania kart oraz powiększony o dokonane wpłaty z tytułu spłaty zadłużenia, stanowi dostępny limit kredytowy.”[3]

Warunki otrzymania

„Regulamin karty określa, iż „warunkiem zawarcia umowy o wydanie karty jest złożenie w oddziale PKO BP S.A.:

  • wypełnionego przez Wnioskodawcę wniosku
  • dokumentów wymienionych we wniosku” [4]

Minimalny dochód konieczny do wydania karty to 850 zł netto.

W celu uzyskania karty należy w Oddziale PKO Banku Polskiego:[5]

  1. Złożyć wypełniony wniosek o wydanie karty
  2. Przedstawić dokumenty finansowe potwierdzające wysokość osiąganych dochodów
  3. Wypełnić deklarację o ubezpieczenie obowiązkowe
  4. Podpisać umowę.

„Po zawarciu umowy, najpóźniej w terminie 14 dni roboczych następujących po chwili złożenia przez Wnioskodawcę prawidłowo wypełnionego wniosku wraz z kompletem wymaganych i prawidłowo wypełnionych dokumentów posiadacz karty otrzyma na adres korespondencyjny PIN oraz nieaktywną kartę”[6]

Posiadacz karty głównej może ubiegać się w oddziale o wydanie dodatkowych kart kredytowych dla siebie lub osób przez siebie wskazanych. Dodatkowa karta może zostać wydana osobie wskazanej przez posiadacza karty głównej, pod warunkiem ukończenia       13-tego roku życia.

Rachunek karty kredytowej[7]

  • prowadzony na rzecz posiadacza karty głównej
  • przeznaczony tylko do rozliczeń związanych z używaniem karty kredytowej
  • otwierany po podjęciu decyzji przez bank o wydaniu posiadaczowi karty
  • służy do ewidencjonowania wszystkich operacji i zdarzeń związanych z kartą

Srebrna karta kredytowa

„Przeznaczenie karty

  • dokonywanie płatności bezgotówkowych za towary i usługi w punktach oznaczonych znakiem akceptacji Visa lub MasterCard
  • dokonywanie wypłaty gotówki w bankach zrzeszonych w organizacjach Visa lub MasterCard i bankomatach akceptujących karty ze znakiem akceptacji Visa lub MasterCard (odpowiednio w zależności od rodzaju karty).
  • korzystanie z funkcji depozytowej w bankomacie PKO Banku Polskiego

 

Korzyści

  • prestiż
  • natychmiastowy i łatwy dostęp do kredytu – karta umożliwia wykorzystanie kredytu w momencie kiedy jest on potrzebny, bez żadnych dodatkowych formalności
  • korzystne oprocentowanie w stosunku do tego typu produktów funkcjonujących już na rynku
  • do 52 dni darmowego kredytu – jeśli Klient spłaci terminowo całość zobowiązań z tytułu bezgotówkowych transakcji dokonanych przy użyciu karty, nie zapłaci żadnych odsetek
  • możliwość rozłożenia spłaty kredytu w czasie
  • oferowanie 3 rodzajów kart 2 organizacji
  • pakiet ubezpieczeń
  • możliwość przejęcia odpowiedzialności przez bank do 150 EURO za operacje dokonane przy użyciu karty utraconej na 24 lub 48 godzin przed zgłoszeniem utraty karty
  • możliwość umieszczenia zdjęcia na karcie
  • korzystanie z atrakcyjnych rabatów w wielu sklepach, restauracjach i punktach usługowo-handlowych w ramach programu partnerskiego dla posiadaczy kart kredytowych PKO Banku Polskiego”[8]

Posiadacze karty

Srebrną Kartę Kredytową może otrzymać osoba fizyczna o pełnej zdolności do czynności prawnych, która udokumentuje dochody netto minimum 1 500 zł.

„Posiadacz karty może ubiegać się o wydanie kart dodatkowych dla siebie lub osób przez siebie wskazanych. Warunkiem ubiegania się o wydanie karty dodatkowej jest złożenie w oddziale PKO BP S.A. wniosku zawierającego dane Użytkownika karty oraz jego wzór podpisu”[9]

Limity

„Limit kredytowy jest to ustalona indywidualnie dla każdego Posiadacza rachunku karty kredytowej dopuszczalna kwota, do wysokości której może się on zadłużyć z tytułu operacji dokonanych przy użyciu karty głównej i kart dodatkowych. Wysokość limitu określana jest w zaokrągleniu do 100 złotych. Dostępny limit kredytowy dla Srebrnej Karty Kredytowej wynosi od 1 000 do 10 000 zł. Dzienny limit wypłat gotówki ustalany indywidualnie przez Posiadacza rachunku karty kredytowej.”[10]

„Posiadacz karty może wykorzystywać środki finansowe w wysokości nie przekraczającej przyznanego mu limitu kredytowego. Jeżeli posiadacz karty posiada również kartę dodatkową, może wykorzystywać środki finansowe przy użyciu karty dodatkowej, do wysokości limitu, jaki określił na tej karcie.”[11]

Warunki otrzymania

Minimalny dochód konieczny do wydania karty to 1500 zł netto.

„W celu uzyskania karty należy w Oddziale PKO Banku Polskiego:

  1. Złożyć wypełniony wniosek o wydanie karty
  2. Przedstawić dokumenty finansowe potwierdzające wysokość osiąganych dochodów
  3. Wypełnić deklarację o ubezpieczenie obowiązkowe
  4. Podpisać umowę.

Posiadacz karty głównej może ubiegać się w oddziale o wydanie dodatkowych kart kredytowych dla siebie lub osób przez siebie wskazanych. Dodatkowa karta może zostać wydana osobie wskazanej przez posiadacza karty głównej, pod warunkiem ukończenia       13-roku życia.”[12]

Rachunek karty kredytowej

  • prowadzony na rzecz posiadacza karty głównej
  • przeznaczony tylko do rozliczeń związanych z używaniem karty kredytowej
  • otwierany po podjęciu decyzji przez bank o wydaniu posiadaczowi karty
  • służy do ewidencjonowania wszystkich operacji i zdarzeń związanych z kartą

Złota karta kredytowa

„Przeznaczenie karty

  • dokonywanie płatności bezgotówkowych za towary i usługi w punktach oznaczonych znakiem akceptacji Visa lub MasterCard
  • dokonywanie wypłaty gotówki w bankach zrzeszonych w organizacjach Visa lub MasterCard i bankomatach akceptujących karty ze znakiem akceptacji Visa lub MasterCard (odpowiednio w zależności od rodzaju karty).
  • korzystanie z funkcji depozytowej w bankomacie PKO Banku Polskim

Korzyści

  • prestiż
  • natychmiastowy i łatwy dostęp do kredytu – karta umożliwia wykorzystanie kredytu w momencie kiedy jest on potrzebny, bez żadnych dodatkowych formalności
  • korzystne oprocentowanie w stosunku do tego typu produktów funkcjonujących już na rynku
  • do 52 dni darmowego kredytu – jeśli Klient spłaci terminowo całość zobowiązań z tytułu bezgotówkowych transakcji dokonanych przy użyciu karty, nie zapłaci żadnych odsetek
  • możliwość rozłożenia spłaty kredytu w czasie
  • oferowanie 3 rodzajów kart 2 organizacji
  • pakiet ubezpieczeń
  • możliwość przejęcia odpowiedzialności przez bank do 150 EURO za operacje dokonane przy użyciu karty utraconej na 24 lub 48 godzin przed zgłoszeniem utraty karty
  • możliwość umieszczenia zdjęcia na karcie
  • korzystanie z atrakcyjnych rabatów w wielu sklepach, restauracjach i punktach usługowo-handlowych w ramach programu partnerskiego dla posiadaczy kart kredytowych PKO Banku Polskiego”[13]

Posiadacze karty

Złotą Kartę Kredytową może otrzymać osoba fizyczna o pełnej zdolności do czynności prawnych, która udokumentuje dochody netto minimum 5 000 zł.

Limity

„Limit kredytowy jest to ustalona indywidualnie dla każdego Posiadacza rachunku karty kredytowej dopuszczalna kwota, do wysokości której może się on zadłużyć z tytułu operacji dokonanych przy użyciu karty głównej i kart dodatkowych. Wysokość limitu określana jest w zaokrągleniu do 100 złotych. Dostępny limit kredytowy dla Złotej Karty Kredytowej wynosi od 5.000 do 50.000 zł. Dzienny limit wypłat gotówki ustalany indywidualnie przez Posiadacza rachunku karty kredytowej.”[14]

Regulamin mówi, iż „PKO BP S.A. ma prawo do jednostronnego obniżenia wysokości limitu kredytowego w przypadku nieterminowej spłaty zadłużenia przez Posiadacza karty lub stwierdzenia zagrożenia jego terminowej spłaty.”[15]

Warunki otrzymania

Minimalny dochód konieczny do wydania karty to 5000 zł netto.

„W celu uzyskania karty należy w Oddziale PKO Banku Polskiego:

  1. Złożyć wypełniony wniosek o wydanie karty
  2. Przedstawić dokumenty finansowe potwierdzające wysokość osiąganych dochodów
  3. Wypełnić deklarację o ubezpieczenie obowiązkowe
  4. Podpisać umowę.

Posiadacz karty głównej może ubiegać się w oddziale o wydanie dodatkowych kart kredytowych dla siebie lub osób przez siebie wskazanych. Dodatkowa karta może zostać wydana osobie wskazanej przez posiadacza karty głównej, pod warunkiem ukończenia       13-roku życia.”[16]

Rachunek karty kredytowej

  • prowadzony na rzecz posiadacza karty głównej
  • przeznaczony tylko do rozliczeń związanych z używaniem karty kredytowej
  • otwierany po podjęciu decyzji przez bank o wydaniu posiadaczowi karty
  • służy do ewidencjonowania wszystkich operacji i zdarzeń związanych z kartą
Zawarcie umowy o wydanie i używanie karty kredytowej

Umowa jest:[17]

  • zawarta pomiędzy PKO BP a posiadaczem karty głównej
  • podpisywana przez posiadacza karty głównej w momencie wystąpienia w oddziale o wydanie karty kredytowej
  • wysyłana do posiadacza karty głównej na jego adres korespondencyjny

Karta Diners Club

Przeznaczenie karty

Karta Diners Club jest prestiżowym instrumentem płatniczym umożliwiającym jej posiadaczom realizację operacji bezgotówkowych i gotówkowych na całym świecie. Jest to karta o charakterze elitarnym, adresowana głównie do osób aktywnych, często podróżujących służbowo i prywatnie.

Kartę PKO Diners Club można używać zarówno w kraju jak i za granicą:

  • w punktach handlowo-usługowych – płacąc za towary i usługi,
  • w placówkach banków oraz bankomatach i innych urządzeniach samoobsługowych – realizując wypłaty gotówkowe,
  • wszędzie tam gdzie widnieje znak akceptacji Diners Club lub Cirrus.

Korzyści

Z posiadaniem Karty Diners Club wiążą się następujące korzyści dla klienta:[18]

  • prestiż społeczny – ekskluzywna karta akceptowana na całym świecie, wydawana klientom o specjalnych wymaganiach,
  • atrakcyjny mechanizm rozliczania operacji dokonanych kartą – rachunek klienta jest automatycznie obciążany kwotą zrealizowanych operacji i prowizji w cyklach 58-dniowych; zapewnia to posiadaczowi karty 58-dniowy darmowy „kredyt”, który może zostać przeznaczony za zakupy bezgotówkowe lub wypłatę gotówki, bowiem w tym czasie nie są naliczane żadne odsetki.
  • indywidualny miesięczny limit operacji – jego wysokość mieści się w przedziale od 15.000 do 80.000 zł. Kwota limitu na kartę pozwala na dokonywanie płatności i wypłaty gotówki niezależnie od aktualnego stanu środków na rachunku bankowym. Limit może być na życzenie klienta podwyższony, również w trybie błyskawicznym, jednak do kwoty nie większej niż 80.000 zł;
  • elastyczność i wygodne gospodarowanie środkami – dzięki możliwości otrzymania karty dodatkowej – dla współposiadacza rachunku, do którego jest wydana karta główna lub dla dowolnej innej osoby np. krewnych lub bliskich. Przyznany miesięczny limit transakcji jest wspólny dla karty głównej i dodatkowej,
  • wygoda – karta jest dostarczana pocztą kurierską pod wskazany przez klienta adres korespondencyjny, bez potrzeby wizyty w banku, natomiast w przypadku przeniesienia rachunku do innego oddziału PKO Banku Polskiego, nie ma konieczności zwrotu (wymiany) karty,
  • możliwość wyboru kodu PIN do karty – dla zapewnienia wygody i bezpieczeństwa przeprowadzanych operacji, klient ma możliwość samodzielnego ustalenia kodu PIN do karty Diners Club,
  • możliwość dokonywania operacji płatniczych bezgotówkowych w kraju bez dodatkowych prowizji,
  • szeroki pakiet ubezpieczeń w ramach opłaty rocznej za kartę:
    – kompleksowe ubezpieczenie podróży w AIG Poland wraz z usługami assistance, zapewniające ochronę nie tylko posiadaczowi karty, ale także osobie towarzyszącej mu w podróży zagranicznej. W całkowitej sumie ubezpieczenia oprócz posiadacza karty ubezpieczone są także 3 inne osoby podróżujące z posiadaczem karty (niekoniecznie spokrewnione). Objęcie ochroną ubezpieczeniową następuje od chwili przekroczenia granicy terytorium Polski. Aktywacja ubezpieczenia podróży dla posiadacza karty (i jego towarzyszy podróży) następuje automatycznie w chwili pokrycia całości kosztów podróży zagranicznej przy wykorzystaniu karty Diners Club;
    – pakiet ubezpieczenia podróży obejmuje np. ubezpieczenie wypadkowe, koszty leczenia medycznego, odpowiedzialność za szkody wyrządzone osobom trzecim za granicą, ubezpieczenia bagażu i ubezpieczenie własności osobistej. Ochrona ubezpieczeniowa może wynosić do łącznej równowartości 1.000.000 USD;
  • pakiet usług dodatkowych w ramach opłaty rocznej za kartę:
  • gwarantowana rezerwacja hotelowa – ważna nawet w przypadku spóźnionego przyjazdu do hotelu;
  •  brak depozytu w wypożyczalniach samochodów;
  • bezpłatne zablokowanie karty i wydanie karty zastępczej – w przypadku jej utraty kradzieży;
  • airport lounge – bezpłatne korzystanie z ekskluzywnych saloników Diners Club na lotniskach, gdzie można się odświeżyć i odpocząć. Sieć ponad 80 saloników na lotniskach jest dostępna bez dodatkowych opłat dla posiadaczy kart Diners Club; do większości z nich bezpłatnie można zaprosić jednego gościa;
  • bezpieczeństwo – w przypadku zagubienia lub kradzieży karty, bank ponosi odpowiedzialność z tytułu ewentualnych operacji dokonanych przy jej użyciu, jeżeli zgłoszenie utraty karty nastąpiło w ciągu 48 godzin. W sytuacji zawiadomienia o utracie karty po upływie 48 godzin, posiadacz karty odpowiada za operacje przy jej użyciu jedynie do kwoty stanowiącej równowartość 50 USD.

Posiadacze karty

Karta jest przeznaczona dla osób posiadających rachunek oszczędnościowo-rozliczeniowy w PKO BP od co najmniej 3 miesięcy, wnoszących na rachunek systematyczne wpłaty w średniomiesięcznej wysokości wyliczonej za okres ostatnich trzech miesięcy – minimum 5.000 zł.

Limity

„Limit cykliczny to kwota, do wysokości której mogą być dokonywane operacje przy użyciu karty głównej i kart dodatkowych, będąca do dyspozycji posiadacza i użytkownika karty w ciągu jednego cyklu rozliczeniowego. Wysokość miesięcznego limitu wydatków ustalana jest w porozumieniu z posiadaczem, z uwzględnieniem minimalnych i maksymalnych limitów, tj w przedziale od 15.000 do 80.000 zł. Tygodniowy limit wypłat gotówki (7 kolejnych dni) wynosi 1.000 USD.Maksymalna wysokość limitu operacji – 80.000 PLN Minimalna wysokość limitu operacji – 15.000 PLN. Limity dotyczą wszystkich kart DINERS CLUB wydanych do rachunku. Ustalony limit jest wspólny dla karty głównej i kart dodatkowych – każdy posiadacz lub użytkownik karty swoimi operacjami go pomniejsza.”[19]

Warunki otrzymania

Posiadacz rachunku w celu otrzymania karty Diners Club powinien:

  • udać się do oddziału prowadzącego rachunek
  • wypełnić wniosek o wydanie karty/dane użytkownika karty
  • podpisać umowę o wydanie i używanie karty.

W przypadku wystąpienia o kartę Diners Club klient musi dodatkowo spełnić warunek posiadania rachunku w PKO Banku Polskim przez min. 3 miesiące oraz posiadać środki do ustalenia minimalnego limitu na kartę. Klient otrzymuje kartę przesyłką poleconą, natomiast PIN ustalany jest przez klienta samodzielnie na specjalnym formularzu. Istnieje możliwość wydania karty dodatkowej osobie wskazanej przez posiadacza rachunku.

[ciąg dalszy tej pracy licencjackiej nastąpi]


[1] pkobp.pl

[2] zob. §16 regulaminu błękitnej karty kredytowej

[3] zob. §17 pkt. 1 regulaminu błękitnej karty kredytowej

[4] zob. §7 pkt. 1 regulaminu błękitnej karty kredytowej

[5] opracowanie własne na podstawie danych PKO BP SA

[6] zob. §8 pkt. 1 regulaminu błękitnej karty kredytowej

[7] pkobp.pl

[8] pkobp.pl

[9] zob. § 11 pkt 1,2 regulaminu srebrnej karty kredytowej

[10] opracowanie własne na podstawie danych PKO BP SA

[11] zob. §17 pkt. 2 regulaminu srebrnej karty kredytowej

[12] patrz: http://www.pkobp.pl

[13] http://www.pkobp.pl

[14] http://www.pkobp.pl

[15] zob. §20 regulaminu złotej karty kredytowej

[16] http://www.pkobp.pl

[17] opracowanie własne na podstawie danych PKO BP SA

[18] http://www.pkobp.pl

[19] opracowanie własne na podstawie http://www.pkobp.pl

Długość pobytu w systemie ERM II

Tagi

Minimalny okres uczestnictwa w systemie ERM II dwa lata, natomiast brak jest postanowień co do jego maksymalnej długości. Szwecja i Dania przebywają w systemie znacznie dłużej niż dwa lata. Związane jest to z tym, iż oba państwa postanowiły nie przyjmować wspólnej waluty. Dania posiadająca klauzulę out-put nie jest zobligowana do przystąpienia do stery euro, zaś Szwecja nie posiadająca takiego komfortu świadomie nie wypełnia kryteriów konwergencji.

Europejski Bank Centralny sugeruje możliwość moderowania długością uczestnictwa w ERM II jeżeli wpływa ono na szybkość i skuteczność osiągania realnej konwergencji[1]. Sztywny kurs walutowy minimalizując ryzyko kursowe może wpływać na rozwój gospodarki oraz oddziaływać pozytywnie na stabilizację cen.

Propozycja powyższego podejścia jest jednak trudna do akceptacji. Kurs stały powoduje pewne implikacje dla polityki gospodarczej oraz wprowadza groźbę ataku spekulacyjnego. W świetle dotychczasowych doświadczeń ograniczanie wzrostów poziomu cen za pomocą sztywnego kursu jako stabilizatora cen importu i oczekiwań inflacyjnych było skuteczne w warunkach wysokiej inflacji w krajach rozwijających się tylko w początkowym okresie działań stabilizacyjnych. W dalszych etapach uwidacznia się realna aprecjacja kursu[2]. W kontekście akcesji do UGiW, gdzie wymagane jest trwałe osiągnięcie bardzo niskiego poziomu cen, właściwszym rozwiązaniem jest jego stabilizacja przed usztywnieniem kursu walutowego.

Zakładając akcesję do unii walutowej jako cel uczestnictwa w systemie ERM II oraz zdając sobie sprawę z groźby ataków spekulacyjnych i kosztów interwencji walutowych należy stwierdzić, że pożądane jest jak najkrótsze przebywanie w systemie ERM II[3].


[1]     Stanowisko w…, dz. cyt., s 5.

[2]     O. Szczepańska, P. Sotomska-Krzysztofik, dz. cyt., s. 10.

[3]     Integracja Polski…., s. 33.


Bibliografia

  • Źródła drukowane
  1. Agreement of 1 September 1998 between the European Central Bank and the national central banks of the Member States outside the euro area laying down the operating procedures for an exchange rate mechanism in stage three of Economic and Monetary Union (Official Journal of the European Communities 98/C 345/05)
  2. Integracja Polski ze strefą euro: uwarunkowania członkostwa i strategia zarządzania procesem pod red. M. Gronickiego, G. Stanisławskiego, Ministerstwo Finansów, Warszawa, sierpień 2005.
  3. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej.
  4. Libório J., Economy and finance [w:] Statistics in focus 1/2006, European Communities, 2006.
  5. Plan działalności Narodowego Banku Polskiego na lata 2004 – 2006, Narodowy Bank Polski, Warszawa, listopad 2004.
  6. Porozumienie z dnia 16 września 2004 r. pomiędzy Europejskim Bankiem Centralnym oraz krajowymi bankami centralnymi państw członkowskich znajdujących się poza strefą euro, zmieniaj ące porozumienie z dnia 1 września 1998 r. określaj ące procedury operacyjne mechanizmu kursów walutowych w trzecim etapie Unii Gospodarczej i Walutowej (Dziennik Urzędowy Unii Europejskiej 2004/C 281/03)
  7. Protokół w sprawie kryteriów konwergencji określonych w artykule 109j Traktatu ustanawiającego Wspólnotę Europejską.
  8. Protokół w sprawie procedury dotyczącej nadmiernego deficytu.
  9. Protokół w sprawie statutu Europejskiego Systemu Banków Centralnych i Europejskiego Banku Centralnego załączony do Traktatu ustanawiaj ącego Wspólnotę Europejską (Dz.U. C 191 z 29.7.1992, str. 68) – nieoficjalna wersja skonsolidowana uwzględniająca zmiany wprowadzone na mocy Traktatu Amsterdamskiego (Dz.U. C 340 z 10.11.1997, str. 1), Traktatu Nicejskiego (Dz.U. C 80 z 10.3.2001, str. 1), decyzji Rady 2003/223/WE (Dz.U. L 83 z 1.4.2003, str. 66) oraz Aktu dotyczącego warunków przystąpienia Republiki Czeskiej, Republiki Estońskiej, Republiki Cypryjskiej, Republiki Łotewskiej, Republiki Litewskiej, Republiki Węgierskiej, Republiki Malty, Rzeczypospolitej Polskiej, Republiki Słowenii i Republiki Słowackiej oraz dostosowań w traktatach stanowiących podstawę Unii Europejskiej (Dz.U. L 236 z 23.9.2003, str. 33).
  1. Raport o inflacji. Styczeń 2006, Narodowy Bank Polski, Rada Polityki Pieniężnej, Warszawa, styczeń 2006.
  2. Stanowisko w sprawie polityki Rady Zarządzającej Europejskiego Banku Centralnego dotyczącej zagadnień kursowych w krajach przystępuj ących, Europejski Bank Centralny, 18 grudnia 2003.
  3. Strategia polityki pieniężnej po 2003 roku, NBP, Warszawa 2003.
  4. Traktat o Unii Europejskiej z dn. 7 II 1992 roku.
  5. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim (tekst jednolity ogłoszony w Dz.U. z 2005. Nr 1, poz. 2).
  • Opracowania i artykuły
  1. Błaszczyk P., Zwierzchlewski S., Dwa scenariusze [w:] „Gazeta Bankowa” nr 27 z dn. 4 – 10 lipca 2005.
  2. Borowiec J., Polityka pieniężna [w:] Polityka gospodarcza pod red. Bolesława Winiarskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2001.
  3. Breza M., Narodowy Bank Polski wobec integracji monetarnej w Europie [w:] Bankowość wobec procesów globalizacji, pod red. L. Pawłowicza, R. Wierzby, Gdańska Akademia Bankowa, Gdańsk-Jurata 2003.
  4. Brzoza-Brzezina M., Józefowska M., Bank centralny – Narodowy Bank Polski [w:] Bankowość na świecie i w Polsce, pod red. L. Oręziak, B. Pietrzyka, Olympus, Warszawa 2000/2001.
  5. Bukowski S., Stabilizacja kursu walutowego w Europejskim Mechanizmie Kursowym II (ERM II) i jej konsekwencje makroekonomiczne w świetle teorii. Wnioski dla Polski., Portal internetowy Instytutu Ekonomii Uniwersytetu Łódzkiego: ke.uni.lodz.pl.
  6. Choiński W., Od euroeuforii do eurorealizmu [w:] „Gazeta Bankowa” nr 23 z dn. 6 – 12 czerwca 2005.
  7. Ciszak T., Górska A., Otachel B., Siemaszko M., Żak R., Żogała M., Europejski System Banków Centralnych, Narodowy Bank Polski, Warszawa, listopad 2004.
  8. Czechowska I., Bank centralny na rynku pieniężnym, Absolwent, Łódź 1998.
  9. Czogała A., Polska droga do euro [w:] Gospodarka polska na przełomie wieków – dodatek do dwumiesięcznika „Bank i kredyt” nr 11-12 listopad-grudzień 2004.
  10. De Grauwe P., Unia walutowa, PWE, Warszawa 2003.
  11. Domaszewicz R., Finanse w gospodarce rynkowej, Akademia Ekonomiczna w Krakowie, Kraków 1995.
  12. Euro od zaraz?, Portal internetowy pl o gospodarce: biznes.onet.pl, data odczytu 3 marca 2004.
  13. Euro poza eurolandem [w:] „Gazeta Wyborcza” nr 44.3648 z dn. 21 lutego 2001, s. 22.
  14. Fedorowicz Z., Polityka pieniężna, Poltext, Warszawa 1998.
  15. Graczkowski R., Kiedy euro zastąpi złotówkę? [w:] „Dziś” nr 12 z 2005.
  16. Hall R. E., Taylor J. B, Makroekonomia. Teoria, funkcjonowanie i polityka, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1995.
  17. Jaworski W.L., Polityka pieniężna banku centralnego i rynek pieniężny [w:] Jaworski W.L., Krzyżkiewicz Z., Kosiński B., Banki. Rynek, operacje, polityka, Poltext, Warszawa 1997.
  18. Jensen H. F., Koszty i korzyści płynące z mechanizmu kursowego ERM II: Doświadczenie duńskie, Konferencja Narodowego Banku Polskiego pt. Polska droga do euro, październik 2001 [w:] Portal internetowy Narodowego Banku Polskiego: http://www.nbp.pl.
  19. Karnowski J., Droga do euro [w:] „Rzeczpospolita” nr 6(6995) z dn. 8-9 stycznia 2005.
  20. Karnowski J., Polityka gospodarcza Hiszpanii, Portugalii i Grecji w drodze do Unii Gospodarczej i Walutowej. Analiza doświadczeń na tle teorii, Warszawa/Waszyngton styczeń 2006 [w:] Portal internetowy Narodowego Banku Polskiego: nbp.pl.
  1. Kaźmierczak A., Podstawy polityki pieniężnej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1998.
  2. Kokoszyński R., Współczesna polityka pieniężna w Polsce, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2004.
  3. Koronowski A., Kształtowanie polskiej polityki kursowej na drodze do UGW [w:] „Bak i Kredyt” wrzesień 2002.
  4. Krajewska A., Milewski R., System pieniężno-kredytowy [w:] Podstawy ekonomii pod red. R. Milewskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2001.
  5. Kwiatkowski E., Determinanty dochodu narodowego. Analiza krótkookresowa [w:] Podstawy ekonomii pod red. R. Milewskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2001.
  6. Kwiatkowski E., Model IS-LM. Podsumowanie polityki ekonomicznej [w:] Podstawy ekonomii pod red. R. Milewskiego, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2001.
  7. Lutkowski K., Czy warto się spieszyć do euro? [w:] „Rzeczpospolita” nr 132 (6209) z dn. 8-9 czerwca 2002.
  8. Lutkowski K., W poszukiwaniu optymalnej strategii dla Polski na drodze do euro, Konferencja Narodowego Banku Polskiego pt. Polska droga do euro, październik 2001 [w:] Portal internetowy Narodowego Banku Polskiego: nbp.pl.
  9. Narodowy Bank Polski, Narodowy Bank Polski, Warszawa 2005.
  10. Oręziak L., Euro: nowy pieniądz, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 2003.
  11. Ostrwski A., Załote na euro? Polska gospodarka w świetle kryteriów konwergencji, [w:] MM Magazyn Przemysłowy nr 4(57) kwiecień 2004.
  12. Petru R., Nasza ścieżka do eura [w:] „Gazeta Bankowa” nr 15 z dn. 11 kwietnia 2005.
  13. Pietrzak E., Kiedy euro zastąpi złotego, Konferencja Narodowego Banku Polskiego pt. Polska droga do euro, październik 2001 [w:] Portal internetowy Narodowego Banku Polskiego: nbp.pl.
  14. Pietrzak E., Kiedy euro zastąpi złotego? [w:] „Bank i Kredyt” nr 11-12 listopad – grudzień 2001.
  15. Pietrzak E., Zaklinanie euro [w:] „Rzeczpospolita” nr 2(6991) z dn. 4 stycznia 2005.
  16. Piński J., Złoty na celowniku [w:] „Wprost” nr 1124 z dn. 13 czerwca 2004.
  17. Polska w Unii Europejskiej. Nasze warunki członkostwa, Biuro ds. Referendum Europejskiego KPRM, Warszawa 2003.
  18. Popularny słownik języka polskiego pod red. B. Dunaja, Wilga, Warszawa 2001.
  19. Pronobis M., Na słusznej ścieżce [w:] „Gazeta Bankowa” nr 28 z dn. 11 – 17 lipca 2005.
  20. Raport na temat korzyści i kosztów przystąpienia Polski do strefy euro pod red. J. Borowskiego, Narodowy Bank Polski, Warszawa luty 2004.
  21. Realizacja polityki pieniężnej w strefie euro. Dokumentacja ogólna instrumentów i procedur polityki pieniężnej Eurosystemu, Europejski Bank Centralny, Frankfurt nad Menem, luty 2005.
  22. Rola Narodowego Banku Polskiego w procesie integracji europejskiej, NBP, Warszawa 2003.
  23. Rostowski J., Paczyński W., Polityka kursowa w trzecim etapie reform w Polsce [w:] Trzeci etap reform, Centrum Analiz Społeczno-Ekonomicznych, Warszawa 2004.
  24. Rzeszutek E., Polityka kursu złotego – dylematy okresu przedakcesyjnego [w:] „Bank i Kredyt” lipiec-sierpień 2000.
  25. Szczepańska O., Instrumenty polityki pieniężnej Eurosystemu [w:] Euro od A do Z, Narodowy Bank Polski, czerwiec 2003.
  26. Szczepańska O., Sotomska-Krzysztofik P., Reżim kursowy a kryzysy walutowe – czy możliwy jest kryzys walutowy w warunkach kursu płynnego? [w:] „Bank i Kredyt” wrzesień 2003.
  27. Szeląg K., Proces etapowego dochodzenia do euro, Konferencja Narodowego Banku Polskiego pt. Polska droga do euro, październik 2001 [w:] Portal internetowy Narodowego Banku Polskiego: nbp.pl.
  28. Szpunar P., Polityka pieniężna. Cele i warunki skuteczności, Polskie Wydawnictwo Ekonomiczne, Warszawa 2000.
  29. Tendencje kursu złotego a sytuacja polskiej gospodarki. Materiał z posiedzenia Rady Społeczno-Gospodarczej, Rządowe Centrum Studiów Strategicznych Rada Społeczno- Gospodarcza, Warszawa, grudzień 2002.
  30. Wojtyna A., Co tu zrobić z NBP? [w] „Gazeta Wyborcza” nr 120.4028 z dn. 24 maja 2002.
  31. Wojtyna A., Skuteczność polityki pieniężnej, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 2004.
  32. Wolniak J., Polityka finansowa i jej komponenty [w:] Finanse publiczne pod red. G. Polkowskiej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1997.
  33. Wójcik C., Skomplikowana droga do euro [w:] „Rzeczpospolita” nr 54(7043) z dn. 5 marca 2005.
  34. Zawojska A., Unia Europejska. Unia Gospodarcza i Walutowa, Wydawnictwo SGGW, Warszawa 2000.
  35. Żukowski P., Euro. Świat, Europa, Polska, CeDeWu, Warszawa 2002.

Instrumenty NBP w zakresie polityki pieniężnej

Tagi

Kształtując stopy procentowe NBP wykorzystuje dostępny mu zestaw instrumentów polityki pieniężnej: operacje otwartego rynku, rezerwę obowiązkową, a także operacje depozytowo-kredytowe[1].

Operacje otwartego rynku wpływaj ąc na poziom krótkoterminowych stóp procentowych na rynku międzybankowym równoważą popyt i podaż środków utrzymywanych przez banki komercyjne w banku centralnym. Operacje te prowadzone są przez NBP za pomocą emisji własnych papierów dłużnych tj. siedmiodniowych bonów pieniężnych. Rentowność tych operacji jest określana przez stopę referencyjną.

Rezerwa obowiązkowa NBP służy minimalizacji oddziaływania na stopy procentowe rynku międzybankowego bieżących zmian płynności systemu bankowego oraz redukcji nadpłynności sektora bankowego. Jej wielkość wyznacza się jako część środków przyj ętych przez bank, podlegaj ących zwrotowi oprócz środków uzyskanych od innego banku krajowego lub z zagranicy na minimum dwa lata, w szczególności zgromadzonych poprzez prowadzenie rachunków bankowych i sprzedaż papierów wartościowych, pomniejszoną o równowartość 500 tys. euro. Rezerwa obowiązkowa jest oprocentowana[2] [3].

Operacje kredytowo-depozytowe maj ą łagodzić krótkie (zazwyczaj jednodniowe) wahania stóp procentowych na rynku międzybankowym, które związane są z prowadzeniem przez NBP operacji otwartego rynku za pomocą siedmiodniowych bonów. Na operacje te składa się kredyt lombardowy i depozyt na koniec dnia.

Kredyt lombardowy daje możliwość elastycznego zniwelowania krótkookresowych niedoborów płynności w bankach komercyjnych. Maksymalna wielkość kredytu stanowi 80% wartości nominalnej skarbowych papierów wartościowych pod zastaw których udzielony został kredyt. W celu jego otrzymania oprócz posiadania skarbowych papierów wartościowych bank musi spłacić poprzednio otrzymane kredyty. Spłaty kredytu lombardowego dokonuje się następnego dnia po jego zaciągnięciu[4].

Depozyt na koniec dnia pozwala bankom komercyjnym na składanie przez nie jednodniowych lokat w NBP. Lokaty terminowe w NBP pozwalają bankom komercyjnym na zagospodarowanie nadwyżek płynnych środków[5].

Oprocentowanie depozytów na koniec dnia (stopa depozytowa) stanowi górny, a oprocentowanie kredytów lombardowych (stopa lombardowa) dolny pułap dla wahań stóp procentowych rynku pieniężnego. Dzieje się tak, gdyż stopa depozytowa przeciwdziała spadkowi krótkookresowych stóp na rynku międzybankowym poniżej stopy depozytowej, a stopa lombardowa warunkuje maksymalny koszt pozyskania pieniądza na rynku międzybankowym[6].

Poza wyróżnionymi instrumentami polityki pieniężnej NBP zastrzega sobie także możliwość interwencji na rynku walutowym gdyby kurs złotówki zagrażał celowi inflacyjnemu[7]


[1] NBP…, dz. cyt., s. 8.

[2] NBP…, dz. cyt., s. 8-9.

[3] Portal internetowy Narodowego…, dz. cyt., data odczytu 14 marca 2005, godz. 18:51.

[4] NBP…, dz. cyt., s. 8.

[5] M. Breza, dz. cyt., s. 37.

[6] Strategia…, dz. cyt., s. 12.

[7] NBP…, dz. cyt., s. 10.

Kryterium stabilności cen

Tagi

Weryfikacja kryterium stabilności cen następuje przez porównanie ze sobą średniorocznej stopy inflacji wyrażonej w HICP i wartości referencyjnej. Dane państwo wypełnia kryterium jeżeli jego inflacja nie przekracza wartości referencyjnej.

Należy tu omówić dwie kwestie metodologiczne. Jedna to pojęcie średniorocznej stopy inflacji HICP, druga natomiast dotyczy sposobu wyznaczenia wartości referencyjnej. Zharmonizowany indeks cen konsumpcyjnych odróżnia się od indeksu cen i usług konsumpcyjnych (CPI), używanego w Polsce, tym iż w przeciwieństwie do niego bierze także pod uwagę: wydatki cudzoziemców na zakup dóbr i usług, wydatki osób przebywających w tzw. gospodarstwach instytucjonalnych (np. szpitalach, więzieniach, domach spokojnej starości), wydatki na gry losowe.

W przyszłości mogą nastąpić zmiany podnoszące poziom wartości referencyjnych polegające na zmianie wyznaczania państw, których poziom cen staje się podstawą obliczeń wskaźnika. Komisja Europejska skłania się już do stanowiska, że z grupy krajów referencyjnych należy wykluczyć kraje, w których występuje deflacja. Europejski Bank Centralny wyłącza zaś z grupy krajów referencyjnych kraje, których stopa inflacji znacznie odstaje od pozostałych[1].

Przeprowadzenie weryfikacji kryterium stabilności cen dla Polski odbędize się dla grudnia 2005 roku. W tabeli przedstawiono potrzebne do tego celu miesięczne stopy inflacji mierzone w HICP za 2004 i 2005 rok dla wszystkich obecnych członków Unii Europejskiej oraz wyliczone dla nich średnioroczne stopy inflacji HICP.

Należy tu zauważyć, że poziom wartości referencyjnej jest kształtowany m.in. przez inflację w państwie nie należącym do unii walutowej, a mianowicie Szwecji.

Rys. 11 Poziom inflacji mierzonej w HICP dla Polski, Holandii, Szwecji i Finlandii w latach 2004-2005

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych z Tab. 1.

Analiza wykresu kształtowania się wskaźników HICP w Polsce i trzech krajach, których zmienność cen kształtowała w grudniu 2005 roku wartość sprawdzianu dla kryterium stabilności cen skłania do wniosku, że najprawdopodobniej w najbliższym czasie Polska będzie wypełniać to kryterium. Twierdzenie to opiera się na dwóch przesłankach. Po pierwsze, zakładaj ąc że w najbliższym czasie nie wystąpi w Polsce znaczny wzrost cen to wskaźnik średniorocznej inflacji HICP dla Polski będzie malał. Ma to swoją przyczynę w tym, że jest on tworzony na podstawie ostatnich 24 miesięcy i wraz z biegiem czasu do jego wyznaczenia nie będą brane wielkości inflacji z kolejnych miesięcy pierwszej połowy 2004 roku, którą charakteryzował znaczny wzrost cen. Po drugie, zakładając udział w wyznaczaniu wartości referencyjnej wielkości inflacji z tych samych państw co w grudniu 2005 roku (jest to bardzo prawdopodobne w przypadku Szwecji i Finlandii, ze względu na bardzo niskie wielkości ich średniorocznych stóp inflacji w porównaniu do pozostałych państw członkowskich) można stwierdzić, że wartość referencyjna będzie rosnąć. Ma to swoje uzasadnienie w tym, iż kolejne wartości inflacji z roku 2004 charakteryzujące się jej niskim poziomem z biegiem czasu nie będą brane pod uwagę.


[1]     Raport o inflacji. Styczeń 2006, Narodowy Bank Polski, Rada Polityki Pieniężnej, Warszawa, styczeń 2006, s. 15.

Zasady funkcjonowania ERM II

Tagi

Stworzenie systemu stabilizującego kursy walut krajów należących do Unii Europejskiej a nie będących członkami strefy euro miało dwie zasadnicze przyczyny. Jednym z motywów była konieczność sprawdzenia stabilności kursów walut państw chcących przyj ąć wspólną walutę w związku z kryteriami konwergencji zawartymi w Traktacie z Maastricht . Inną przyczyną była obawa o to, że zbytnia zmienność kursów może zakłócać funkcjonowanie jednolitego rynku. W szczególności kraje, które zastąpiły swoje waluty narodowe euro obawiały się jego nadmiernej aprecjacji w stosunku do pozostałych walut UE. Znalazło to wyraz w umowie między EBC i bankami centralnymi UE, gdzie zauważa się, że zbytnie wahania kursów walut mogłyby zaszkodzić wzajemnej wymianie w ramach UE, a polityka kursowa stanowi element wspólnego zainteresowania krajów członkowskich.

Systemem, który stabilizuje kursy w obrębie Unii Europejskiej jest Mechanizm Kursów Walutowych II (Exchange Rate Mechanism II – ERM II)[1] [2] [3] [4] [5]. Jego uczestnikami są państwa należące do strefy euro, niektóre pozostające poza unią walutową oraz Europejski Bank Centralny. Podstawą tego systemu jest wielostronna umowa między członkami ERM II, oparta o uchwałę Rady Europejskiej.

W ramach ERM II walucie kraju nie uczestniczącego w unii walutowej przypisywany jest pewien stały kurs wobec euro tzw. kurs centralny. Następnie dla tego kursu ustalany jest dopuszczalny poziom wahań rynkowych kursów tej waluty. Standardowo poziom ten ustala się jako +/- 15% kursu centralnego. Polityka gospodarcza prowadzona przez państwo uczestniczące w ERM II powinna sprzyjać utrzymywaniu się rynkowego kursu waluty na poziomie zbliżonym do kursu centralnego .

Ustalenie kursu centralnego i pasmo dopuszczalnych odchyleń następuje w efekcie wspólnych uzgodnień członków porozumienia ERM II. Uzgodnienia te mają charakter tajny i przeprowadzane są przed przystąpieniem państwa do systemu. Standardowy poziom dopuszczalnych wahań kursów w mechanizmie może być na wniosek państwa, nie będącego członkiem unii walutowej zawężony. Odbywa się to tylko na zasadzie wyjątku w stosunku do państw których proces konwergencji jest już bardzo zaawansowany.

Procedura postępowania w przypadku, gdy kurs walutowy będzie ulegał odchyleniu od parytetu centralnego jest następująca:

  • Krok 1 – odpowiednia polityka gospodarcza – Kraj, którego waluta ulega fluktuacjom podejmuje działania w zakresie swej polityki gospodarczej. W przypadku aprecjacji waluty kreuje on ekspansywną politykę monetarną i budżetową, a w przypadku deprecjacji politykę restrykcyjną;
  • Krok 2 – interwencje intramarginalne – Gdy polityka gospodarcza jest nieefektywna, lecz wahania kursu mieszczą się w ustalonym korytarzu odchyleń państwo dokonuje operacji kupna-sprzedaży na rynku walutowym. Początkowo korzysta ze swych rezerw dewizowych, lecz gdy są one niewystarczające może wspomóc się instrumentem zwanym bardzo krótkoterminowym finansowaniem („very short-term financing facilities”) . Interwencje te są ograniczone przyznaną w ramach systemu danemu państwu kwotą limitu;
  • Krok 3 – interwencje marginalne – W przypadku zbliżenia się kursu waluty do krańców korytarza wahań podejmowane są oprócz wcześniejszych kroków automatyczne i nieograniczone w swej skali (chyba, że zagrażałoby to podstawowemu celowi EBC) interwencje Europejskiego Banku Centralnego na rynku walutowym;
  • Krok 4 – zmiana kursu centralnego – Jeżeli niepowodzeniem zakończyły się poprzednie działania każdy z uczestników systemu może zainicjować tajną procedurę mającą na celu na nowo określenie kursu centralnego waluty .

Przedstawiona wyżej procedura pozwala wysunąć wniosek, iż system ERM II pozwala uchronić kurs waluty jedynie przed krótkoterminowymi fluktuacjami na rynku walutowym wynikającymi z innych powodów niż zasadnicze zmiany w sferze realnej gospodarki.


[1]     Agreement of 1 September 1998 between the European Central Bank and the national central banks of the Member States outside the euro area laying down the operating procedures for an exchange rate mechanism in stage three of Economic and Monetary Union (Official Journal of the European Communities 98/C 345/05), inwokacja druga akapit drugi.

[2]     W dokumentach polskiego rządu nazwę systemu tłumaczy się jako Europejski Mechanizm Kursowy II. W literaturze można natomiast napotkać określenie „Mechanizm Stabilizowania Kursów II”, które podkreśla rolę jaką spełnia system. W pracy przyjęto jednak sformułowanie najbliżej oddające oryginalną nazwę. Oznaczenie „II” używanie jest tu w związku z tym, iż przed wprowadzeniem euro istniał podobny system, który stabilizował kursy państw chcących stworzyć unię walutową.

[3]     Integracja Polski…, dz. cyt., s. 18.

[4]     Agreement of…, dz. cyt., inwokacje pierwsza i trzecia oraz akapity sześć i siedem inwokacji drugiej.

[5]     Stanowisko w…, dz. cyt.

Efekty polityki monetarnej

Tagi

Z uwagi na fakt, że obie zmienne wyrażają zależność stopy procentowej i dochodu narodowego można je umieścić razem na jednym wykresie. Wykres będzie prezentował w punkcie przecięcia krzywych stan ogólnej równowagi gospodarczej, (pkt. E na rys. 5) wskazując dla niej poziom dochodu narodowego i stopy procentowej.

Rys. 5 Stan równowagi w gospodarce

Źródło: Opracowanie własne na podstawie E. Kwiatkowski, Model IS-LM…, dz. cyt., s. 631, rys. 19.9.

Model IS-LM jest wygodnym sposobem demonstracji skutków polityki pieniężnej. Wzrost podaży pieniądza, w przypadku prowadzenia przez władze monetarne polityki ekspansywnej, powoduje nadwyżkę podaży nad popytem na rynku pieniężnym, co prowadzi do obniżenia stopy procentowej52. Ta obniżka natomiast jest impulsem do wzrostu ujemnie skorelowanych ze stopą procentową inwestycji i eksportu netto, a więc także i dochodu narodowego (zgodnie z równaniem Y=C+I+G+X). W przypadku prowadzenia polityki restrykcyjnej zachodzą odwrotne zależności charakteryzujące się jednak taką samą siłą jak w przypadku polityki ekspansywnej. Graficznie te zjawiska prezentowane są przesunięciem krzywej LM w prawo dla ekspansywnej polityki monetarnej, a w lewo w przypadku polityki restrykcyjnej, co widać na rys. 6.

Rys. 6 Efekty polityki monetarnej

Źródło: Opracowanie własne na podstawie R. E. Hall, J. B Taylor, dz. cyt., s. 201, rys. 7.7.

Rozmiary zmian dochodu narodowego i stopy procentowej w stosunku do określonej zmiany podaży pieniądza mogą cechować się różną siłą. Efektywność polityki pieniężnej jest uzależniona od wrażliwości: inwestycji, eksportu netto i popytu na pieniądz na zmiany stopy procentowej, która charakteryzuje to jak dużym fluktuacjom poddaj ą się te wielkości pod wpływem określonych zmian stopy procentowej53. Im większa wrażliwość danego parametru tym większe są jego zmiany.

Duża wrażliwość na stopę procentową inwestycji i eksportu netto oznacza, że już niewielkie zmiany stopy procentowej, wywołanej wzrostem lub spadkiem podaży pieniądza, doprowadzą do znacznych zmian dochodu. W tym wypadku polityka pieniężna jest skuteczna względem dochodu, a nieskuteczna względem stóp procentowych. Jednak kiedy występuje mała wrażliwość inwestycji i eksportu netto zmiana wielkości podaży pieniądza spowoduje znaczne zmiany stopy procentowej i niewielkie zmiany dochodu. Polityka pieniężna w tym przypadku jest nieskuteczna względem dochodu, a skuteczna względem stóp procentowych. Graficzne te zależności prezentuje rys. 7, gdzie różna wrażliwość inwestycji i eksportu została wyrażona różnym nachyleniem krzywej IS (zgodnie z wnioskami z pkt 2.2.).

Rys. 7 Skuteczność polityki monetarnej przy różnej wrażliwości inwestycji i eksportu netto na zmiany stopy procentowej na przykładzie polityki ekspansywnej

Źródło: Opracowanie własne na podstawie E. Kwiatkowski, Model IS-LM…, dz. cyt., s. 635, rys. 19.11.

Zmiana podaży pieniądza przy dużej wrażliwości popytu na pieniądz w stosunku do stopy procentowej skutkuje zarówno małymi zmianami stopy procentowej jak i małymi zmianami dochodu. Dzieje się tak dlatego, że już niewielkie zamiany stopy procentowej wystarczają, aby dostosować popyt do podaży pieniądza[1]. W tym wypadku polityka pieniężna jest nieskuteczna zarówno względem dochodu jak i stopy procentowej. Efektem zmiany podaży pieniądza przy małej wrażliwość popytu na pieniądz są znaczne zmiany stopy procentowej, a co za tym idzie także znaczne zmiany dochodu. Polityka pieniężna w tym przypadku jest skuteczna zarówno względem dochodu jak i stopy procentowej. Graficznie te zależności prezentuje rys. 8, gdzie różna wrażliwość popytu na pieniądz została wyrażona różnym nachyleniem krzywej LM (zgodnie z wnioskami z pkt. 2.3.).

Rys. 8 Skuteczność polityki monetarnej przy różnej wrażliwości inwestycji i eksportu netto na zmiany stopy procentowej na przykładzie polityki ekspansywnej

Źródło: Opracowanie własne na podstawie E. Kwiatkowski, Model IS-LM…, dz. cyt., s. 636, rys. 19.12.

Podsumowując należy stwierdzić, iż polityka pieniężna jest względem dochodu:

  1. tym bardziej skuteczna im:
  • większa jest wrażliwość inwestycji i eksportu netto na zmiany stopy procentowej (bardziej płaska krzywa IS),
  • mniejsza jest wrażliwość popytu na pieniądz na zmiany stopy procentowej (bardziej stroma krzywa LM);
  1. tym mniej skuteczna im:
  • mniejsza jest wrażliwość inwestycji i eksportu netto na zmiany stopy procentowej (bardziej stroma krzywa IS),
  • większa jest wrażliwość popytu na pieniądz na zmiany stopy procentowej (bardziej płaska krzywa LM).

Natomiast w odniesieniu do stóp procentowych polityka pieniężna jest

  1. tym bardziej skuteczna im:
  • mniejsza jest wrażliwość inwestycji i eksportu netto na zmiany stopy procentowej (bardziej stroma krzywa IS),
  • mniejsza jest wrażliwość popytu na pieniądz na zmiany stopy procentowej (bardziej stroma krzywa LM);
  1. tym mniej skuteczna im:
  • większa jest wrażliwość inwestycji i eksportu netto na zmiany stopy procentowej (bardziej płaska krzywa IS),
  • większa jest wrażliwość popytu na pieniądz na zmiany stopy procentowej (bardziej płaska krzywa LM).

R. E. Hall, J. B Taylor, dz. cyt., s. 205.

Cel i organizacja Europejskiego Systemu Banków Centralnych

Tagi

Stając się członkiem Unii Europejskiej krajowa polityka gospodarcza staje się przedmiotem wspólnego zainteresowania państw członkowskich. Znajduje to odbicie m.in. w tym, że krajowy bank centralny staje się członkiem Europejskiego Systemu Banków Centralnych.

ESBC składa się z Europejskiego Banku Centralnego i banków centralnych krajów członkowskich UE. Jego podstawowym celem jest ustabilizowanie cen, a także wspieranie polityki gospodarczej UE, pod warunkiem że nie jest zagrożony cel podstawowy . Cele te są uzupełniane o zadania polegające na:

  • „definiowaniu i urzeczywistnianiu polityki pieniężnej Wspólnoty,
  • przeprowadzaniu operacji walutowych (…),
  • utrzymywaniu i zarządzaniu oficjalnymi rezerwami walutowymi Państw Członkowskich,
  • popieraniu sprawnego funkcjonowania systemów płatniczych”[1] [2].

Konstrukcja Europejskiego Systemu Banków Centralnych wzorowana była na niemieckim banku centralnym. Wynikało to z dwóch powodów. Po pierwsze w Niemczech inflacja kształtowała się na bardzo niskim poziomie. Po drugie Niemcy są krajem federalistycznym, który w swej budowie przypomina Unię Europejską . Konsekwencją takiego postępowania było pozostawienie ESBC dużej niezależności.

Niezależność to uwidaczniała się w czterech aspektach:

  • instytucjonalnym,
  • funkcjonalnym,
  • finansowym,
  • personalnym .

O niezależności instytucjonalnej świadczą postanowienia statutu ESBC, które stanowią, iż „(…) przy wykonywaniu uprawnień oraz zadań i obowiązków (…) ani EBC, ani krajowy bank centralny, ani członek któregokolwiek z ich organów decyzyjnych, nie zwracają się o instrukcje ani ich nie przyjmują od instytucji czy organów wspólnotowych, rządów Państw Członkowskich, ani jakiegokolwiek innego organu. Instytucje i organy wspólnotowe oraz rządy Państw Członkowskich zobowiązują się respektować tę zasadę i nie dążyć do wywierania wpływu na członków organów decyzyjnych EBC lub krajowych banków centralnych przy wykonywaniu ich zadań”                                                                                      .

Niezależność funkcjonalna wyraża się w uprawnieniach i zdolnościach ESBC umożliwiaj ących mu samodzielne wykonywanie nałożonych na niego zadań. Ma to swoje odbicie w jasnym określeniu celu ESBC i takim ustanowieniem operacji z podmiotami publicznymi, że nie jest on narażony na ich naciski, gdyż „zakazane jest udzielanie przez EBC lub krajowe banki centralne pożyczek na pokrycie deficytu lub jakichkolwiek innych kredytów instytucjom lub organom Wspólnoty, rządom centralnym, władzom regionalnym, lokalnym lub innym władzom publicznym, innym instytucjom lub przedsiębiorstwom publicznym Państw Członkowskich, jak również nabywanie bezpośrednio od nich przez EBC lub krajowe banki centralne ich papierów dłużnych”[3] [4] [5].

Także niezależność finansowa uwidacznia się w sposobie konstrukcji zasad podziału funduszy ESBC, który blokuje ewentualne naciski. Zarówno udział narodowych banków centralnych w kapitale EBC, udział w rezerwach dewizowych a także podział zysków jest dokonywany na podstawie klucza subskrypcji[6]. Klucz ten jest ustalany na podstawie dwóch wskaźników, mających jednakowy 50% wpływ na jego kształt. Są to udział danego państwa w liczbie ludności Unii oraz udział w jej produkcie wewnętrznym brutto. Klucz subskrypcji jest aktualizowany co 5 lat.

Rys. 10 Klucz subskrypcji kapitału EBC (w%)

Źródło: T. Ciszak, A. Górska, B. Otachel, M. Siemaszko, R. Żak, M. Żogała, Europejski System Banków Centralnych, Narodowy Bank Polski, Warszawa, listopad 2004, s. 8.

Niezależność personalna wyraża się w trybie powoływania i odwoływania członków organów decyzyjnych ESBC oraz sposobie ukształtowania ich kadencyjności.

Podstawy prawne w ramach których działa ESBC[7] [8] nie dały mu osobowości prawnej. Sytuacja taka powoduje, że realizacja zadań nałożonych na ESBC jest wykonywana przez EBC, który wspomagany jest w tych działaniach przez narodowe banki centralne[9]. W związku z tym zarządzanie ESBC spoczywa na barkach organów decyzyjnych EBC[10].


[1]     Tamże, art. 3.1.

[2]     L. Oręziak, dz. cyt., s. 49

[3]     T. Ciszak, A. Górska, B. Otachel, M. Siemaszko, R. Żak, M. Żogała, Europejski System Banków Centralnych, Narodowy Bank Polski, Warszawa, listopad 2004, s. 5.

[4]     Protokół w sprawie statutu Europejskiego…, dz. cyt., art. 7.

[5]     Tamże, art. 21.1.

[6]     T. Ciszak, A. Górska, B. Otachel, M. Siemaszko, R. Żak, M. Żogała, dz. cyt., s. 5.

[7]     Protokół w sprawie statutu Europejskiego…, dz. cyt., art. 29.1. i 29.3.

[8]     Traktat ustanawiający Wspólnotę Europejską oraz dołączony do niego Protokół w sprawie statutu ESBC i EBC, których postanowienia, poza przepisami Protokołu uszczegóławiającymi regulacje Traktatu, brzmią identyczne.

[9] T. Ciszak, A. Górska, B. Otachel, M. Siemaszko, R. Żak, M. Żogała, dz. cyt., s. 5.

[10] Protokół w sprawie statutu Europejskiego…, dz. cyt., art. 8.

Polityka pieniężna NBP

Tagi

,

Wstęp

Współcześnie dla gospodarki rynkowej, która jest oparta na społecznym podziale pracy pieniądz stał się jednym z podstawowych elementów jej funkcjonowania. Możliwość kształtowania jego podaży jest zaś istotnym instrumentem polityki gospodarczej państwa.

Mimo, iż na tematy związane z Unią Europejską ukazuje się znaczna liczba publikacji nie ma do tej pory pozycji, która całościowo obejmowałaby kwestie pieniężnej strategii ewentualnego przystępowania Polski do unii walutowej. Ukazuje się wiele prac na temat poszczególnych problemów dotyczących akcesji do strefy euro zawieraj ących takie kwestie jak teorie optymalnych obszarów walutowych, kryteria konwergencji, rozwiązania przyj ęte przez państwa, które już przyj ęły wspólną europejską walutę. Jednak proces akcesyjny należałoby uj ąć całościowo.

Podniesiony wyżej problem sprawił, iż pisanie niniejszej pracy było niezwykle nobilitujące. Pionierstwo stworzenia opracowania obejmującego swoim zakresem zarówno teorię ekonomiczną, przepisy prawa wspólnotowego, propozycje możliwych do zastosowania rozwiązań wzbogaconych o przykłady działań innych państw w tej że materii było największym motywem jej podjęcia.

Podjęcie tego tematu jest także o tyle ciekawe, że może on stać się nie tylko czysto naukowym dyskursem, ale również dostarczyć wielu drogowskazów w niedalekiej przyszłości. Po wstąpieniu do Unii Europejskiej Polska jest bowiem zobligowana do przystąpienia do unii walutowej. Nie ma jednak ściśle określonych ram tego procesu poza sformułowaniem kilku kryteriów przystąpienia do niej. Tworzy to pole do dyskusji na ten temat.

Przyczyny napisania pracy łączą się z jej celem. Jak wskazuje sam tytuł chciano, aby końcowym efektem pracy stała się propozycja działań dla Narodowego Banku Polskiego w zakresie polityki pieniężnej. Uwzględniająca zarówno uwarunkowania prowadzenia polityki monetarnej, wymogi unijne w zakresie akcesji do unii walutowej, przedstawienie ewentualnych problemów na jakie mogą się natknąć decydenci oraz propozycje ich rozwiązania. Właśnie osiągnięcie takiej kompletnej analizy przyświecało pracom nad poniższym opracowaniem.

Źródła na których oparto się przy pisaniu pracy są liczne i różnorodne. Obejmują swym zasięgiem zarówno akty prawne, publikacje jak i portale internetowe. Można je podzielić na trzy grupy: dokumenty organów i instytucji Unii Europejskiej, opracowania i analizy banku centralnego oraz pozostałe publikacje. Przy charakterystyce teorii ekonomicznej dotyczącej badanej kwestii pozycjami nie do przecenienia okazały się opracowania Z. Fedorowicza oraz A. Kaźmierczaka . Opis procedury przystępowania do unii walutowej opierał się na publikacjach unijnych, a w szczególności Traktacie z Maastricht . Przy analizie poszczególnych kwestii związanych z wyzwaniami polityki pieniężnej oraz poszukiwaniu danych statystycznych największą skarbnicą wiedzy okazał się portal internetowy Narodowego Banku Polskiego[1] [2] [3] [4].

Praca rozpoczyna się od przedstawienia teorii ekonomicznej dotyczącej polityki pieniężnej oraz omówienia na tym tle celu i instrumentów Narodowego Banku Polskiego (rozdz. 1). Następna część ukazuje formalne i ekonomiczne kryteria oraz wymogi jakie należy spełnić aby móc przystąpić do unii walutowej (rozdz. 2). Ostatnia część pracy została poświęcona pokazaniu prawdopodobnych zagrożeń i problemów z jakimi może zetknąć się państwo przystępujące do strefy euro oraz propozycjom ich rozwiązania (rozdz. 3).


[1]     Z. Fedorowicz, Polityka pieniężna, Poltext, Warszawa 1998.

[2]     A. Kaźmierczak, Podstawy polityki pieniężnej, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1998.

[3]     Traktat o Unii Europejskiej z dn. 7 II 1992 roku.

[4]     Portal internetowy Narodowego Banku Polskiego: http://www.nbp.pl.