Tagi

Weryfikacja kryterium stabilności cen następuje przez porównanie ze sobą średniorocznej stopy inflacji wyrażonej w HICP i wartości referencyjnej. Dane państwo wypełnia kryterium jeżeli jego inflacja nie przekracza wartości referencyjnej.

Należy tu omówić dwie kwestie metodologiczne. Jedna to pojęcie średniorocznej stopy inflacji HICP, druga natomiast dotyczy sposobu wyznaczenia wartości referencyjnej. Zharmonizowany indeks cen konsumpcyjnych odróżnia się od indeksu cen i usług konsumpcyjnych (CPI), używanego w Polsce, tym iż w przeciwieństwie do niego bierze także pod uwagę: wydatki cudzoziemców na zakup dóbr i usług, wydatki osób przebywających w tzw. gospodarstwach instytucjonalnych (np. szpitalach, więzieniach, domach spokojnej starości), wydatki na gry losowe.

W przyszłości mogą nastąpić zmiany podnoszące poziom wartości referencyjnych polegające na zmianie wyznaczania państw, których poziom cen staje się podstawą obliczeń wskaźnika. Komisja Europejska skłania się już do stanowiska, że z grupy krajów referencyjnych należy wykluczyć kraje, w których występuje deflacja. Europejski Bank Centralny wyłącza zaś z grupy krajów referencyjnych kraje, których stopa inflacji znacznie odstaje od pozostałych[1].

Przeprowadzenie weryfikacji kryterium stabilności cen dla Polski odbędize się dla grudnia 2005 roku. W tabeli przedstawiono potrzebne do tego celu miesięczne stopy inflacji mierzone w HICP za 2004 i 2005 rok dla wszystkich obecnych członków Unii Europejskiej oraz wyliczone dla nich średnioroczne stopy inflacji HICP.

Należy tu zauważyć, że poziom wartości referencyjnej jest kształtowany m.in. przez inflację w państwie nie należącym do unii walutowej, a mianowicie Szwecji.

Rys. 11 Poziom inflacji mierzonej w HICP dla Polski, Holandii, Szwecji i Finlandii w latach 2004-2005

Źródło: Opracowanie własne na podstawie danych z Tab. 1.

Analiza wykresu kształtowania się wskaźników HICP w Polsce i trzech krajach, których zmienność cen kształtowała w grudniu 2005 roku wartość sprawdzianu dla kryterium stabilności cen skłania do wniosku, że najprawdopodobniej w najbliższym czasie Polska będzie wypełniać to kryterium. Twierdzenie to opiera się na dwóch przesłankach. Po pierwsze, zakładaj ąc że w najbliższym czasie nie wystąpi w Polsce znaczny wzrost cen to wskaźnik średniorocznej inflacji HICP dla Polski będzie malał. Ma to swoją przyczynę w tym, że jest on tworzony na podstawie ostatnich 24 miesięcy i wraz z biegiem czasu do jego wyznaczenia nie będą brane wielkości inflacji z kolejnych miesięcy pierwszej połowy 2004 roku, którą charakteryzował znaczny wzrost cen. Po drugie, zakładając udział w wyznaczaniu wartości referencyjnej wielkości inflacji z tych samych państw co w grudniu 2005 roku (jest to bardzo prawdopodobne w przypadku Szwecji i Finlandii, ze względu na bardzo niskie wielkości ich średniorocznych stóp inflacji w porównaniu do pozostałych państw członkowskich) można stwierdzić, że wartość referencyjna będzie rosnąć. Ma to swoje uzasadnienie w tym, iż kolejne wartości inflacji z roku 2004 charakteryzujące się jej niskim poziomem z biegiem czasu nie będą brane pod uwagę.


[1]     Raport o inflacji. Styczeń 2006, Narodowy Bank Polski, Rada Polityki Pieniężnej, Warszawa, styczeń 2006, s. 15.