Spis wykresów z pracy magisterskiej

Tagi

  1. Liczba placówek BGŻ S.A. w latach 1997 – 2001 ……………………………25
  2. Udział placówek BGŻ S.A. w liczbie placówek banków komercyjnych
    w latach 1997 – 2001 ……………………………………………………………27
  3. Udział aktywów BGŻ S.A. w aktywach banków komercyjnych w latach
    1997 – 2001 …………………………………………………………………….30
  4. Struktura aktywów BGŻ S.A. w latach 1997 – 2001 ……………………………..31
  5. Struktura pasywów BGŻ S.A. w latach 1997- 2001 ………………………….40
  6. Udział depozytów BGŻ S.A. w depozytach banków komercyjnych
    w latach 1997 – 2001 ………………………………………………………….43
  7. Struktura terminowa depozytów BGŻ S.A. w latach 1997 – 2001 …………44
  8. Struktura podmiotowa depozytów BGŻ S.A. w latach 1997 – 2001 ……….45
  9. Wyniki finansowe BGŻ S.A. w latach 1994 – 2001 ………………………….46
  10. Wskaźnik efektywności ROA BGŻ S.A. w latach 1997 – 2001 ………….….48
  11. Wskaźnik efektywności ROE BGŻ S.A. w latach 1997 – 2001 ……………..49
  12. Dynamika przychodów z tytułu odsetek BGŻ S.A. Oddział w Głogowie w
    latach 1997 – 2001 ……………………………………………………………128
  13. Dynamika przychodów z tytułu prowizji i opłat bankowych
    BGŻ S.A. Oddział w Głogowie w latach 1997 – 2001 ……………………..129
  14. Przychody z tytułu odsetek a przychody z prowizji i opłat
    bankowych w BGŻ S.A. Oddział w Głogowie w latach 1997 – 2001 ……….130
  15. Dynamika kosztów z tytułu odsetek BGŻ S.A. Oddział w Głogowie
    w latach 1997 – 2001 …………………………………………………………………………….137
  16. Relacja przychodów z tytułu odsetek do kosztów z tytułu odsetek
    BGŻ S.A. Oddział w Głogowie w latach 1997 – 2001 ……………………………..140
  17. Dynamika wyniku na działalności bankowej BGŻ S.A. Oddział
    w Głogowie w latach 1997 – 2001 ………………………………………………………….142
  18. Dynamika kosztów działania BGŻ S.A. Oddział w Głogowie
    w latach 1997 – 2001 …………………………………………………………………………….145
  19. Relacja kosztów działania do wyniku na działalności bankowej
    BGŻ S.A. Oddział w Głogowie w latach 1997 -2001 ……………………………….148
  20. Relacja kosztów działania do wyniku z tytułu odsetek BGŻ S.A.
    Oddział w Głogowie w latach 1997 – 2001 ……………………………………………..150
  21. Relacja kosztów działania do wyniku z prowizji i opłat BGŻ S.A.
    Oddział w Głogowie latach 1997 – 2001 …………………………………………………151
  22. Wynik z tytułu prowizji i opłat a koszty z tytułu wynagrodzeń
    w BGŻ S.A. Oddział w Głogowie w latach 1997 – 2001 …………………..153
  23. Dynamika wyniku finansowego BGŻ S.A. Oddział w Głogowie
    w latach 1997 – 2001 ……………………………………………………………………………154
Reklama

Spis tabel z pracy magisterskiej

Tagi

1.   Dynamika przyrostu liczby placówek BGŻ S.A. w latach 1997 – 2001 25

2.   Pozycja BGŻ S.A. wg kryterium liczby placówek w latach 1997 – 2001 26

3.   Udział placówek BGŻ  S.A. w liczbie placówek banków komercyjnych w latach 1997 – 2001 27

4.   Aktywa największych banków w Polsce w latach 1997 – 1999 w tys. zł 28

5.   Aktywa największych banków w Polsce w latach 2000 – 2001 w tys. zł .29

6.   Udział  aktywów  BGŻ  S.A.  w  aktywach  banków  komercyjnych w  latach 1997 – 2001 29

7.   Portfel kredytów największych banków w Polsce w latach 1997 – 1999 32

8.   Portfel kredytów największych banków w Polsce w latach 2000 – 2001 32

9.   Depozyty największych banków w Polsce w latach 1997 – 1999 41

10. Depozyty największych banków w Polsce w latach 2000 – 2001 41

11. Udział depozytów BGŻ S.A.  w depozytach  banków  komercyjnych w latach 1997 – 2001 42

12. Koszt oprocentowania depozytów  przy różnych  stopach  rezerwy obowiązkowej 67

13. Rachunek zysków  i  strat  BGŻ  S.A. Oddział w Głogowie  w  latach 1997 – 2001 125

14. Przychody  z  tytułu  odsetek  BGŻ   S.A.   Oddział   w   Głogowie w   latach 1997 – 2001 127

15. Przychody  z  tytułu  prowizji  i  opłat  bankowych   BGŻ  S.A. Oddział  w Głogowie w latach 1997 – 2001 129

16. Struktura  przychodów  z  tytułu  odsetek  w  BGŻ  S.A. Oddział w Głogowie w latach 1997 – 2001 wg kryterium przedmiotu 131

17. Struktura  przychodów  z  tytułu  prowizji  i  opłat  w  BGŻ  S.A. Oddział  w Głogowie w latach 1997 – 2001 wg kryterium przedmiotu 132

18. Struktura przychodów z tytułu odsetek  w  BGŻ S.A.  Oddział w Głogowie w latach 1997 – 2001 wg kryterium podmiotu 133

19. Struktura  przychodów  z  tytułu  prowizji  i  opłat  w  BGŻ  S.A. Oddział w Głogowie w latach 1997 – 2001 wg kryterium podmiotu 134

20. Koszty   z   tytułu   odsetek   BGŻ   S.A.   Oddział   w   Głogowie w  latach 1997 –2001 135

21. Struktura kosztów z tytułu odsetek od depozytów na rachunkach  bieżących w  BGŻ  S.A.  Oddział  w  Głogowie  w   latach   1997 – 2001 wg   kryterium podmiotu 137

22. Struktura  kosztów z tytułu odsetek od depozytów terminowych w BGŻ S.A. Oddział w Głogowie w latach 1997 – 2001 wg kryterium podmiotu 138

23. Przychody z tytułu  odsetek  a  koszty z tytułu  odsetek  BGŻ S.A. Oddział w Głogowie w latach 1997 – 2001 139

24. Wynik na działalności bankowej  BGŻ  S.A.  Oddział  w  Głogowie w  latach 1997 – 2001 142

25. Struktura  wyniku  na  działalności bankowej BGŻ S.A. Oddział w Głogowie w latach 1997 – 2001 143

26. Udział  odsetek  oraz  prowizji  i  opłat  w  wyniku  na działalności bankowej BGŻ S.A. Oddział w Głogowie w latach 1997 – 2001 144

27. Koszty działania BGŻ S.A. Oddział w Głogowie w latach 1997 -2001 145

28. Struktura    kosztów   działania   BGŻ  S.A.   Oddział  w  Głogowie w latach 1997 – 2001 146

29. Koszty działania a wynik na działalności bankowej BGŻ S.A. Oddział w Głogowie w latach 1997 – 2001 148

30.  Koszty działania a wynik z tytułu odsetek BGŻ S.A. Oddział w Głogowie w latach 1997 – 2001 149

31.  Koszty działania a wynik z tytułu prowizji i opłat BGŻ S.A. Oddział w Głogowie w latach 1997 – 2001 .151

32. Wynik  z  tytułu  prowizji  i opłat a koszty wynagrodzeń BGŻ S.A. Oddział w Głogowie w latach 1997 – 2001  .152

33. Wynik finansowy BGŻ S.A. Oddział w Głogowie w latach 1997 – 2001 154

34. Struktura  wyniku  finansowego  BGŻ  S.A.  Oddział  w  Głogowie w latach 1997 – 2001 155

Spis aktów prawnych z pracy magisterskiej

Tagi

  1. Ustawa z dnia 19 grudnia 1980 r. o zobowiązaniach podatkowych, Dz. U. z 1993 r. Nr 108, poz. 486 z późniejszymi zmianami
  2. Ustawa z dnia 23 grudnia 1988 r. o działalności gospodarczej, Dz. U. Nr 41, poz. 324 z późniejszymi zmianami
  3. Ustawa z dnia 31 stycznia 1989 r. Prawo bankowe, Dz. U. z 1992 r., Nr 72, poz. 359
  4. Ustawa z dnia 23 marca 1993 r. o restrukturyzacji finansowej przedsiębiorstw i banków, Dz. U. Nr 18, poz. 82
  5. Ustawa z dnia 16 grudnia 1993 r. o zmianie niektórych ustaw regulujących zasady opodatkowania i niektórych innych ustaw, Dz. U. Nr 134, poz. 646
  6. Ustawa z dnia 24 czerwca 1994 roku o restrukturyzacji banków spółdzielczych i Banku Gospodarki Żywnościowej oraz o zmianie niektórych ustaw Dz. U. Nr 80, poz. 369 z późniejszymi zmianami,
  7. Rozporządzenie Prezydenta Rzeczypospolitej z dnia 27 czerwca 1934 roku Kodeks Handlowy, Dz. U. Nr 57, poz. 502 z późniejszymi zmianami
  8. Ustawa z dnia 29 września 1994 r. o rachunkowości, Dz. U. Nr 121, poz. 591 z późniejszymi zmianami
  9. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe, Dz. U. Nr 140, poz.939
  10. Ustawa z dnia 29 sierpnia 1997 r. o Narodowym Banku Polskim, Dz. U. Nr 140, poz. 938
  11. Statut BGŻ S.A., 1997 r., tekst ujednolicony
  12. Zarządzenie Prezesa Narodowego Banku Polskiego z dnia 29 maja 1998 r. w sprawie form i trybu przeprowadzania rozliczeń pieniężnych za pośrednictwem banków, M. P. z dnia 30 czerwca 1998 r.
  13. Ustawa z dnia 7 grudnia 2000 roku o funkcjonowaniu banków spółdzielczych, ich zrzeszaniu się i bankach zrzeszających, Dz. U. Nr 119, poz. 1252

Bibliografia pracy magisterskiej

Ceny usług bankowych a wynik finansowy Banku Gospodarki Żywnościowej

  1. Ch. J. Baltrop, D. McNaughton, Zarządzanie nowoczesnym bankiem w okresie zmian, t. II Analiza sprawozdań finansowych, WAB, Warszawa 1995
  2. St. Bereza, Zarządzanie ryzykiem bankowym, Związek Banków Polskich, Warszawa 1992
  3. M. Bitz, Produkty bankowe, Poltext, Warszawa 1996
  4. H. E. Buschgen, Przedsiębiorstwo bankowe, Poltext, Warszawa 1997
  5. T. Dąbrowski, Właścicielska koncentracja, w: BANK, edycja specjalna marzec 2002
  6. P. Doliniak, Przyszłość bankowości detalicznej to elektronika i małe oddziały, w: Prawo i Gospodarka z dn. 18.02.2000r.
  7. D. Duwendag, K-H. Ketterer, W. Kosters, R. Pohl, D. B. Simmert, Teoria pieniądza i polityka pieniężna, Poltext, Warszawa 1995
  8. D. R. Fraser, L. M. Fraser, Ocena działalności banku komercyjnego, Związek Banków Polskich, Warszawa 1996
  9. K. Gigol, Opłacalność działalności kredytowej banku, Twigger 2000
  10. M. Golec, B. Janik, H. Nowohońska, Wstęp do bankowości, Wydawnictwo Wyższej Szkoły Bankowej, Poznań 1998
  11. W. Grabczak, Rachunkowość menedżerska w zarządzaniu bankiem, Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce, Warszawa 1996
  12. W. Grabczak, Zarządzanie ryzykiem bankowym, Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce, Warszawa 1996
  13. W. Grzegorczyk, Marketing bankowy, Biblioteka Menedżera i Bankowca, Warszawa 1992
  14. W. Grzegorczyk, Podstawy marketingu bankowego, Wydawnictwo Uniwersytetu Łódzkiego, Łódź 1997
  15. W. Grzegorczyk, Strategie marketingowe banków, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1996
  16. J. Iskra, Czas konsolidacji i przejęć, w: BANK, edycja specjalna marzec 2000
  17. M. Janicka, Integracja czy izolacja – kapitał zagraniczny w polskich instytucjach finansowych
  18. A. Jarugowa M. Marcinkowska J. Marcinkowski, Rachunkowość finansowa banków, Fundacja Rozwoju Rachunkowości w Polsce, Warszawa 1997
  19. Wł. L. Jaworski, Bankowość Podstawowe założenia, Poltext, Warszawa 1993
  20. Wł. L. Jaworski, Niektóre problemy polityki banków komercyjnych, Bank i Kredyt 1993, nr 10 – 12
  21. Wł. L. Jaworski Z. Krzyżkiewicz B. Kosiński, Banki – rynek, operacje, polityka, Poltext, Warszawa 1998
  22. P. Karpiński, Opinie przedsiębiorstw o poziomie cen produktów bankowych, w: Bank i Kredyt 2001, nr 4
  23. I. Kokoszka, Wielkie potrząsanie bankowymi strukturami, w: Bank 1998, nr 3
  24. J. von Koppen, Strategie Banków w Europie, CeDeWu, Warszawa 1999
  25. B. Kosiński, Bank komercyjny – Organizacja, polityka, strategia, Poltext, Warszawa 1995
  26. B. Kosiński, Ekonomika banku komercyjnego, Poltext, Warszawa 1995
  27. B. Kosiński, Podstawy zarządzania przedsiębiorstwem bankowym, w: Praca zbiorowa pod redakcją Wł.. L. Jaworskiego Współczesny Bank część III Zarządzanie przedsiębiorstwem bankowym i czynniki wewnętrzne w działalności banku, Poltext, Warszawa 1998
  28. B. Kosiński, Zarządzanie przedsiębiorstwem bankowym, w: Praca zbiorowa pod redakcją Wł. L. Jaworskiego Współczesny Bank, Poltext, Warszawa 1997
  29. Z. Krzyżkiewicz, Operacje bankowe – Ewidencja i rozliczenia, Poltext, Warszawa 1992
  30. Z. Krzyżkiewicz, Operacje bankowe – rozliczenia krajowe i zagraniczne, Poltext, Warszawa 1998
  31. Z. Krzyżkiewicz, Podręcznik do nauki bankowości, Biblioteka Menedżera i Bankowca, Warszawa 1995
  32. Z. Krzyżkiewicz, Podręcznik do nauki bankowości, Biblioteka Menedżera i Bankowca, Warszawa 1999
  33. J. Kudła, Struktury organizacyjne banków komercyjnych, Biblioteka Bankowca, Warszawa 2001
  34. R. Mikołajczak, Metodyka ustalania kosztów i cen wybranych usług bankowych, w: Praca zbiorowa pod redakcją J. Szambelańczyka, Ekonomika Banku Spółdzielczego, Biblioteka Menedżera i Bankowca, Warszawa 1999
  35. D. Misińska, Rachunkowość bankowa, Ekspert Wydawnictwo i Doradztwo, Wrocław 1996
  36. R. F. Nicholls, Promocja i sprzedaż usług bankowych, Centrum Edukacji i Rozwoju Biznesu, Warszawa 1994
  37. K. Opolski, Strategia personalna w banku, Bank i Kredyt 1997, nr 4
  38. K. Opolski, K. Polkowski, Kierunki działań poprawy jakości w polskich bankach, w: Bank i Kredyt 1999, nr 4
  39. J. Orłowski, Cenny kontakt z klientem, w: Prawo i Gospodarka z dn. 23.02.2000r.
  40. J. Orłowski, Najnowsze strategie działania, w: BANK, edycja specjalna marzec 1999
  41. M. Pluta-Olearnik, Marketing usług bankowych, PWE S.A., Warszawa 1999
  42. Praca zbiorowa pod redakcją Wł. L. Jaworskiego, Banki polskie u progu XXI wieku, Poltext, Warszawa 1999
  43. Praca zbiorowa Bank Spółdzielczy w warunkach gospodarki rynkowej, Warszawa 1996
  44. Praca zbiorowa pod redakcją J. Szambelańczyka, Ekonomika Banku Spółdzielczego, Biblioteka Menedżera i Bankowca, Warszawa 1999
  45. Praca zbiorowa pod redakcją Wł. L. Jaworskiego, Współczesny bank, Poltext, Warszawa 1998
  46. M. Rajczyk, Banki komercyjne, Fundacja Edukacji Ekonomicznej, Katowice 1992
  47. M. Rajczyk, Interesy jednostek gospodarczych w bankach komercyjnych, CHW Comfort, Katowice 1993
  48. M. Rajczyk, Podstawy bankowości komercyjnej, część 1 Organizacja i zarządzanie bankiem komercyjnym, Fundacja Banku Śląskiego, Bielsko-Biała 1997
  49. M. Rajczyk, Podstawy bankowości komercyjnej, część 3 Finanse banku komercyjnego, Fundacja Banku Śląskiego, Bielsko-Biała 1997
  50. M. Rajczyk, Skuteczność banków komercyjnych, Kryteria – Czynniki – Metody, Częstochowa 1996
  51. W. Rogowski, Konkurencja na rynku usług bankowych, w: Bank i Kredyt nr 5/2001
  52. P. S. Rose, Zarządzanie bankiem komercyjnym, Związek Banków Polskich, Warszawa 1997
  53. P. Schaal, Pieniądz i polityka pieniężna, PWE, Warszawa 1996
  54. M. Kobczyk, Matematyka finansowa, Agencja Wydawnicza Placet, Warszawa 1995
  55. B. Szuwalski, Arytmetyka bankowa, Nowy Tomyśl 1993
  56. J. Świderski, Finanse banków i instytucji finansowych, Stowarzyszenie Księgowych w Polsce, Warszawa 1998
  57. J. Świderski, Finanse banku komercyjnego, Biblioteka Menedżera i Bankowca, Warszawa 1998
  58. B. Tomaszkiewicz, Nowe placówki i produkty, w: Prawo i Gospodarka z dn. 16.03.1998 r.
  59. R. Walkiewicz, Kontratak banków komercyjnych, w: Bank i Kredyt nr 9/2001
  60. A.Witczak, Banki rozwijają sieć, w: BANK, edycja specjalna marzec 1998
  61. M. Wysoki, Polityka kredytowa banku komercyjnego, Twigger S.A., Warszawa 1999
  62. K. Zdanowski, Elektroniczna ekspansja, w: BANK, edycja specjalna marzec 2001
  63. B. Żurawik W. Żurawik, Marketing bankowy, PWE, Warszawa 1995
  64. B. i W. Żurawik, Marketing usług finansowych, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1999

Transakcje sekuratyzacyjne – dodatkowe zabezpieczenia oraz etapy transakcji

W związku z wysoką złożonością struktur sekurytyzacyjnych oraz szeregiem dodatkowych czynników wpływających na ostateczne ryzyko kredytowe transakcji w praktyce światowej zaczęto z powodzeniem stosować techniki podnoszące wiarygodność kredytową emisji.

Wpływ na powyższe miał niewątpliwie fakt, iż inwestorzy na rynkach kapitałowych chcą mieć zawsze jak najwyższy stopień pewności, że zostaną spłaceni w pełni oraz terminowo. Transakcje sekurytyzacyjne są tak skonstruowane, aby zminimalizować ryzyko ponoszone przez inwestorów poprzez oddzielenie aktywów od ryzyka związanego z Inicjatorem. Samo ryzyko kredytowe związane z sekurytyzowanymi aktywami może być określone za pomocą dogłębnej analizy, a jego zmniejszenie dokonywane jest przez zastosowanie szeregu tzw. dodatkowych zabezpieczeń. Najczęściej stosowanymi zabezpieczeniami w transakcjach sekurytyzacyjnych są: nadzabezpieczenie, podział emisji na transze, rachunek zabezpieczający oraz dodatkowe zabezpieczenia zewnętrzne.

Nadzabezpieczenie

Technika nadzabezpieczenia (ang. overcollateralisation) polega na przeniesieniu do SPV pakietu należności o wyższej wartości nominalnej, niż wartość wyemitowanych papierów wartościowych. Uzyskana w ten sposób nadwyżka stanowi formę zabezpieczenia w przypadku braku lub opóźnień w spłatach należności, pełniąc jednocześnie rolę pierwszego poziomu obrony przed niewypłacalnością SPV. Środki potrzebne na zakup dodatkowego pakietu należności SPV pozyskuje najczęściej od Inicjatora w postaci pożyczki podporządkowanej. Wysokość powyższego nadzabezpieczenia zależy ściśle od potwierdzonej statystycznie wartości niespłaconych należności i jest narzucana przez agencję ratingową oceniającą cały proces.

Podział na transze

SPV może dokonać emisji więcej niż jednej transzy papierów wartościowych zabezpieczonych aktywami o zróżnicowanych charakterystykach, w ramach pojedynczej transakcji sekurytyzacyjnej (ang. senior/junior class). Transza pierwsza, zazwyczaj o wartości 80-90% całkowitej wartości emisji ma bezwarunkowe pierwszeństwo w zaspakajaniu roszczeń finansowych. Obsługa drugiej-podporządkowanej transzy następuje wówczas, gdy wypełniono wszelkie zobowiązania wobec posiadaczy transzy pierwszej. To uprzywilejowanie transzy pierwszej skutkuje przyznaniem wyższego ratingu, niejednokrotnie na poziomie AAA. Transze podporządkowane są w zamian za to wyżej oprocentowane. Dodatkowo nadawany jest im często dłuższy termin zapadalności i harmonogram wolniejszego tempa spłat aniżeli w przypadku transzy uprzywilejowanej. Istotne jest również, iż zastosowane uprzywilejowanie może odnosić się do spłat zarówno odsetek i kapitału jak też tylko jednej z dwóch wymienionych płatności.
Tak ustrukturyzowana emisja ABS pozwala dodatkowo zaspokoić szerokie wymagania inwestorów, kierujących się przy podejmowaniu decyzji inwestycyjnych odmiennymi preferencjami.

Rachunek zabezpieczający

Rachunek zabezpieczający (ang. spread account) jest kolejną formą podwyższania wiarygodności kredytowej emitowanych ABS. Zasilany jest z tytułu różnicy pomiędzy wpływami związanymi z sekurytyzowanymi należnościami a wydatkami związanymi z wyemitowanymi papierami wartościowymi, po potrąceniu opłat za administrowanie należnościami. W przypadku opóźnień w obsłudze zobowiązań z papierów wartościowych, fundusze z tego rachunku wykorzystywane są do zaspokojenia inwestorów. Nadwyżka po przekroczeniu założonego w programie progu przekazywana jest Inicjatorowi w trakcie trwania procesu sekurytyzacji. Po zakończeniu transakcji pozostałe na rachunku środki również wracają do Inicjatora.

Zabezpieczenia zewnętrzne

Do tej szerokiej grupy zabezpieczeń wchodzą wyłącznie zabezpieczenia wykorzystujące udział zewnętrznych instytucji finansowych. Powszechnie wykorzystywane są np. gwarancje stron trzecich, otworzone akredytywy, przyznane kredyty płynnościowe lub ubezpieczenie płynności. Ubezpieczenie płynności dla przykładu polega na tym, iż zaangażowana instytucja np. towarzystwo ubezpieczeniowe, w przypadku nieterminowej spłaty sekurytyzowanych należności, dostarcza środki pieniężne potrzebne do zaspokojenia roszczeń posiadaczy papierów wartościowych zabezpieczonych aktywami. Ponadto stosuje się również różne typy kontraktów SWAP.

Podsumowując powyższe rozważania opisujące formy dodatkowych zabezpieczeń zewnętrznych pamiętać należy, iż wykorzystane w nich instytucje finansowe muszą posiadać rating na poziomie nie niższym od ratingu papierów wartościowych wyemitowanych w procesie sekurytyzacji.

Etapy przygotowania transakcji sekurytyzacji aktywów

Na rozwiniętych rynkach sekurytyzacji proces przygotowania transakcji trwa zwykle od kilku do kilkunastu tygodni. Jednakże ostateczny termin uruchomienia transakcji zależy przede wszystkim od istnienia doświadczeń w sekurytyzacji danego typu aktywów na danym rynku oraz od możliwości techniczno-systemowych Inicjatora. Dlatego też, w ekstremalnych przypadkach prace przygotowawcze mogą trwać nawet kilka miesięcy. Poniżej przedstawione są poszczególne etapy strukturyzacji transakcji sekurytyzacyjnych:

– przeprowadzenie prawno-technicznych analiz wykonalności transakcji (ocena możliwości transferu należności oraz systemu ewidencji i administracji spłatami należności),
– przygotowanie przez Bank projektu przeprowadzenia sekurytyzacji w tym przygotowanie szczegółowego modelu finansowego,
– dokonanie analizy statystycznej portfela aktywów,
– przygotowanie dokumentacji transakcyjnej,
– ostateczna analiza opłacalności transakcji sekurytyzacji,
– akceptacja warunków transakcji przez inicjatora, Bank oraz agencję ratingową,
– uruchomienie transakcji (powołanie spółki specjalnego przeznaczenia, podpisanie dokumentacji, przyznanie ratingu, emisja papierów wartościowych),
– monitorowanie jakości portfela.

Michał Gąsior, Przemysław Jaroński

Wybrane aspekty prawne sekurytyzacji

Pierwszym krokiem w każdej transakcji sekurytyzacyjnej jest transfer aktywów od ich pierwotnego właściciela – Inicjatora, do innego podmiotu – SPV, który płaci za nabywane aktywa pożyczając potrzebne środki od inwestorów.

Metody transferu wierzytelności

W warunkach polskich, w zasadzie istnieją trzy podstawowe metody na dokonanie tego transferu:
– odnowienie umów,
– przelew wierzytelności (cesję),
– sub-partycypacja.

Odnowienie

W swej koncepcji odnowienie polega na modyfikacji strony wierzycielskiej (SPV wstępuje na miejsce inicjatora), co dokonuje się przez zawarcie umowy, której stronami są SPV (wierzyciel) i dłużnik. Umowa taka zastępuje dotychczasowy kontrakt wiążący Inicjatora z jego dłużnikiem, przy czym nowa umowa sporządzona jest na tych samych lub podobnych warunkach. Celem zatem opisanej jest umorzenie dotychczasowego stosunku prawnego przez powołanie w jego miejsce nowego zobowiązania.

Prostota operacji sekurytyzacyjnej przez wykorzystanie instytucji nowacji, eliminuje komplikacje związane z innymi sposobami transferu wierzytelności (aktywów). Jednakże prostota ta ma swoją cenę, którą jest ograniczony zakres jej wykorzystania praktycznie do niewielkiego wolumenu aktywów z powodu trudności formalnych (np. ponowne kompletowanie niezbędnej do zawarcia umowy dokumentacji, konieczność ponownego zabezpieczenia wykonania umowy przez dłużnika), koniecznej współpracy (zgody) dłużników (uzyskania przez dłużnika aktywnej pozycji w procesie sekurytyzacji).

W odniesieniu do sekurytyzacji należności bankowych, wykorzystanie nowacji zawiera w sobie jeszcze jedno niebezpieczeństwo mającego swoje podłoże w dbałości banku o dobre imię (reputację). Ponieważ “transfer” swojego dłużnika na rzecz innego wierzyciela, w przypadku sekurytyzacji – SPV, może być powodem podważenia zaufania do takiego banku, a co za tym idzie obniżenia wartości dobrego imienia (reputacji).

Przelew wierzytelności

Przelew wierzytelności uregulowany w art. 509 i n. kc, przy braku postanowień przeciwnych, może mieć za swój przedmiot każdy rodzaj aktywów. W przypadku zawarcia w umowie podstawowej, z której wynika wierzytelność, klauzuli warunkującej skuteczność od zgody dłużnika, skuteczność dokonanej cesji uzależniona jest od faktu złożenia stosownego oświadczenia przez dłużnika. Nadto skuteczne przeniesienie wierzytelności aktywów jest zależne od treści ustawy, właściwości zobowiązania lub spełnienia określonych w umowie warunków.
Wraz z cedowaną wierzytelnością przechodzą na SPV roszczenia o zapłatę kary umownej, odstępnego, roszczenia o zaskarżenie czynności prawnych dłużnika, zdziałanych na szkodę wierzycieli oraz roszczenie o zapłatę odsetek, które staną się wymagalne już po dokonaniu przelewu.

Poza przypadkami określonymi w art. 509 kc, przelew wierzytelności na osobę trzecią nie wymaga zgody, ani nawet wiedzy dłużnika, co stanowi największą zaletę cesji. Przede wszystkim wyeliminowana zostaje aktywna rola dłużnika w sekurytyzacji, po drugie obsługa wpływów z należności może być prowadzone przez Inicjatora.

Co za tym idzie, jakiekolwiek czynności dochodzące do skutku pomiędzy Inicjatorem i dłużnikiem odnoszą skutek wobec SPV do czasu, kiedy Inicjator powiadomi dłużnika o dokonanej cesji. W razie pojawienia się zagrożenia niewypłacalności sprzedawcy, SPV powiadamiałaby wszystkich dłużników o fakcie zmiany wierzyciela, następnie zaś dłużnicy byliby zobowiązani do regulowania swoich zobowiązań w SPV, co nie eliminuje ryzyka inwestorów (w pewnych przypadkach mogliby także zwolnić się z długu poprzez zapłatę do depozytu sądowego).

Dlatego w praktyce przyjmuje się rozwiązania, iż umowa przelewu aktywów powiązana jest z obligowaniem Inicjatora do poinformowania wszystkich dłużników o fakcie cesji z jednoczesnym poinstruowaniem, iż wszelkie płatności należy kierować nadal do Inicjatora (lub innego podmiotu pełniącego usługowo taką funkcję), który od momentu dokonania przelewu stał się podmiotem świadczącym SPV usługę w postaci obsługi wpływów z należności w formie umowy agencyjnej.

Polski system prawa cywilnego wprowadził zasadę, iż przelew wierzytelności nie może pogorszyć sytuacji prawnej dłużnika. Dłużnikowi przysługują w stosunku do nabywcy zarzuty, jakie przysługiwały mu wobec zbywcy w chwili powzięcia wiadomości o przelewie, np. odbiorca produktów Inicjatora sekurytyzującego należności handlowe, może skutecznie odmówić zapłaty należności SPV, w wyniku realizacji prawa do rękojmi za wady zakupionych produktów.

Sub-partycypacja

Sub-partycypacja jest rodzajem umowy, w której jedna strona (SPV) nabywa określone prawa do całości lub części świadczeń pieniężnych z tytułu wierzytelności przysługujących drugiej stronie (Inicjatorowi) bez ich przelewu (cesji), przy czym ryzyko związane z niespłacalnością tych wierzytelności przechodzi na tę stronę (SPV). Spółka celowa (SPV) w ten sposób nabywa całkowite ryzyko ekonomiczne związane z określonymi wierzytelnościami.
Inaczej rzecz ujmując, SPV deponuje na rachunku “zbywcy” praw (Inicjatora) określone środki jednocześnie umawiając się ze “zbywcą”, iż środki te podlegać będą zwrotowi i zostaną spłacone przez “zbywcę” z chwilą spełnienia świadczenia przez dłużnika sekurytyzowanej wierzytelności i w wartości odpowiadającej wysokości dokonanej spłaty. W taki sposób przelane przez SPV środki stanowią rodzaj kaucji zabezpieczającej spłatę sekurytyzowanych wierzytelności. Skutkiem zastosowania partycypacji, “zbywca” praw (Inicjator) pozostaje nadal wierzyciel sekurytyzowanych wierzytelności, natomiast SPV nie uzyskuje żadnych bezpośrednich praw w stosunku do dłużników ww. wierzytelności. Jednakże, SPV efektywnie “nabywa” wszelkie korzyści związane z sekurytyzowanymi wierzytelnościami, w tym przede wszystkim przechodzą na SPV środki wpłacane przez dłużników ww. wierzytelności. Z drugiej strony, zastosowanie sub-partycypacji nie pozwala SPV wyłączyć ryzyka upadłości “zbywcy” praw (Inicjatora), gdyż z rachunkowego punktu widzenia wierzytelności pozostają nadal w jego bilansie.

Skutki prawne uruchomienia sekurytyzacji

Skutki prawne po stronie Inicjatora

Najważniejszym skutkiem cesji w procesie sekurytyzacji jest wygaśnięcie stosunku zobowiązaniowego z uprzednim dłużnikiem i wstąpieniem w miejsce zbywcy (Inicjatora) SPV. Przedmiot związku prawnego łączącego dłużnika i nabywcę (SPV), a więc wierzytelność, pozostaje niezmieniony ponieważ jest to to samo prawo podmiotowe.
Zgodnie z art. 516 kc zbywca, a więc w przypadku sekurytyzacji Inicjator, odpowiada wobec nabywcy (SPV), za dysponowanie właściwym tytułem do wierzytelności. Za wypłacalność dłużnika w chwili przelewu ponosi odpowiedzialność tylko o tyle, o ile tę odpowiedzialność na siebie przyjął (art. 516 kc) – odpowiedzialność taką może na siebie przyjąć na mocy dodatkowego zastrzeżenia umownego. W umowie powodującej cesję strony mogą też określić zakres i zasady odpowiedzialności Inicjatora za niewypłacalność dłużnika.

W celu osiągnięcia funkcji finansowej przelewu, konieczne jest nie tylko, aby Inicjator dysponował wierzytelnością, ale również aby dłużnik był wypłacalny lub zbywca przyjął na siebie umowną odpowiedzialność za niewypłacalność dłużnika. Odpowiedzialność zbywcy (Inicjatora) w przypadku, gdy nie przyjmuje umownej odpowiedzialności za dłużnika, gdy niewypłacalność dłużnika nastąpiła po dokonaniu cesji i może być oparta jedynie na tzw. skardze pauliańskiej (art. 527 i n. kc) lub roszczeniu z art. 59 kc.

Skutki po stronie SPV

Przelew powoduje, iż powstaje stosunek prawny między cesjonariuszem (SPV) a dłużnikiem. Dokonuje się zatem transfer wierzytelności (aktywów) z majątku Inicjatora do majątku SPV. Zakres praw, które są przejmowane przez SPV obejmuje tylko te, które służyły zbywcy oraz roszczenia o zaległe odsetki, roszczenia zapłaty kary umownej, odstępnego, zadatku, hipoteka, zastaw, poręczenie. Jeśli chodzi o roszczenie o zaległe odsetki, to strony umowy powodującej przelew mogą wyłączyć możliwość przejścia tego roszczenia na cesjonariusza.
W przypadku, gdy Inicjator nie zawiadomi dłużnika o przelewie, SPV musi wykazać, że dłużnik jednak wiedział o przelewie w momencie spełnienia świadczenia. Dowód będzie tym pewniejszy, o ile zawiadomienie będzie dokonane w formie pisemnej. Dłużnik, aby nadal był chroniony instytucją dobrej wiary, powinien wystąpić do inicjatora z żądaniem potwierdzenia dokonania przelewu. O ile nie podejmie takich działań, w konkretnym stanie faktycznym, może zostać uznany za działającego w złej wierze a co za tym idzie realizacja świadczenia do rąk zbywcy wierzytelności nie spowoduje zwolnienia go z zobowiązania.

.1 Podmioty zaangażowane w proces sekurytyzacji
Gruntowna analiza przedmiotu i sposobu przeprowadzenia sekurtyzacji jest niezbędna na etapie przygotowania programu. Warto również przeprowadzić analizę niektórych podmiotów występujących w tym procesie. Dotyczy to zwłaszcza analizy sytuacji prawnej SPV, oraz innych podmiotów zaangażowanych w realizowane przedsięwzięcie.

.2 Administrator
Administrator, czasami określany jako servicer, jest podmiotem związanym stosunkiem umownym z SPV świadczącym na rzecz SPV określone usługi. Przedmiotem usług świadczonych na rzecz SPV jest kontrola sprawnego przeprowadzenia procesu sekurytyzacji. Administratorem powinna być instytucja profesjonalnie świadcząca powyższe usługi. W warunkach polskich instytucją tą z pewnością będzie bank, którego rating nie będzie niższy niż rating emitowanych przez SPV papierów dłużnych.

.3 Pozycja prawna Administratora
Szczegółowe zadania Administratora określa umowa z SPV. Zadania te będą obejmować szeroko rozumianą kontrolę struktury wierzytelności poddanych sekurytyzacji, w tym również dokonywanie szczegółowych obliczeń zgodności rentowności tych wierzytelności z modelem przyjętym w programie.

W praktyce Administratorowi przyznaje się również funkcje stanowiące o skuteczności samego przelewu, tzn. dla dokonania przelewu niezbędna jest zgoda Administratora. Administrator może również odpowiadać za prowadzenie rachunku bankowego w imieniu SPV.

SPV

Analizując dopuszczalne formy prawne SPV należy brać pod uwagę wyłącznie spółki kapitałowe. Ze względu na osobistą odpowiedzialność wspólników spółek osobowych, SPV nie powinna mieć formy spółki cywilnej, spółki jawnej lub komandytowej. Zobowiązania spółki muszą być oddzielone od zobowiązań wspólników, dlatego dopuszczalnymi formami prawnymi SPV będzie forma spółki z ograniczoną odpowiedzialnością oraz spółki akcyjnej.

Sp. z o.o. może zostać utworzone wyłącznie w celach gospodarczych (art. 158 § 1 k.h.). Biorąc pod uwagę ustawowy cel działalności sp. z o.o. odwołujący się do działalności gospodarczej, niektórzy autorzy poddają w wątpliwość dopuszczalności stosowania tej formy prawno-podmiotowej na potrzeby sekurytyzacji.

Podnosi się przy tym, iż nabycie wierzytelności i emisja papierów wartościowych nie może być uznane za prowadzenie działalności gospodarczej.

Kwestią o istotnym znaczeniu jest operatywność oraz łatwość w zawiązywaniu spółki. Biorąc pod uwagę minimalną liczbę założycieli spółki, spółka z o.o. może zostać zawiązana nawet przez jedną osobę. Dla zawiązania S.A. wymaga się współdziałania co najmniej trzech założycieli. Dla zawiązania S.A. wymagane jest uzgodnienie treści statutu, złożenie oświadczeń o wyrażeniu zgody na zawiązanie spółki, brzmienie statutu, objęcie akcji w formie aktu notarialnego.

Dodatkowo warto zwrócić uwagę na minimalny próg kapitalizacji obu spółek (4000 zł dla sp. z o.o. i 100.000 zł dla S.A.).

Biorąc pod uwagę odpowiedzialność za zobowiązania podatkowe Spółki, zgodnie z art. 116 § 1 Ordynacji Podatkowej, za zaległości podatkowe spółki z ograniczoną odpowiedzialnością i spółki akcyjnej odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu, jeżeli egzekucja przeciwko spółce okaże się bezskuteczna, chyba że członek zarządu wykazał, że we właściwym czasie zgłoszono upadłość lub wszczęto postępowanie układowe albo że niezgłoszenie upadłości oraz brak postępowania układowego nastąpiły nie z jego winy, bądź też wskazał on mienie, z którego egzekucja jest możliwa. Analizując inne podstawy odpowiedzialności członków zarządu SPV, należy również brać pod uwagę odpowiedzialność subsydiarną członków zarządu Sp. z o.o. określoną w art. 298 k.h.

Statutowe cele działalności spółki w zasadniczy sposób wpływają na ograniczenie prowadzenia jakiejkolwiek innej działalności przez SPV, w szczególności działalności zarobkowej. SPV nie powinna angażować się w działania wykraczające poza nabywanie określonych wierzytelności i emisję papierów wartościowych ze względu na ochronę interesów inwestorów. Wierzytelności osób trzecich mogą stać się wymagalne przed terminem wymagalności wierzytelności z papierów wartościowych, co może doprowadzić do uszczuplenia majątku spółki SPV i uniemożliwienia zaspokojenia praw inwestorów.

Warto zwrócić uwagę na zmiany które w tym zakresie przeniesie nowy kodeks spółek handlowych (KSH). Zgodnie z art. 308 § 1 KSH kapitał zakładowy spółki akcyjnej powinien wynosić co najmniej 250.000 zł, oraz odpowiednio dla spółki z o.o. – 50.000 zł (art. 154 KSH). Podniesienie progów kapitalizacji obu spółek z pewnością nie sprzyja rozwojowi spółek specjalnego przeznaczenia.

Korzystną zmianą, z perspektywy procesu sekurytyzacji, wprowadzoną na gruncie KSH jest możliwość zawiązywania spółki akcyjnej przez jedną osobę, z wyłączeniem gdy osobą tą jest jednoosobowa spółka z o.o. (art. 302 § 1 KSH).

Udziały, bądź akcje SPV nie powinny być obejmowane przez Inicjatora. W przeciwnym wypadku SPV podlegała by pełnej konsolidacji z bilansem Inicjatora. Konsolidacja prowadziłaby do dwóch niepożądanych skutków. Po pierwsze, Inicjator nie uwalnia się całkowicie od wierzytelności poddanych sekurytyzacji, gdyż w sposób niejako wtórny “powracają” do jego majątku i są ujawniane w bilansie skonsolidowanym. Po wtóre, SPV traci w takim przypadku cechę “bankruptcy –remote vehicle”. Ta ostatnia okoliczność zdaje się w praktyce nosić poważne ryzyko dla inwestorów – nabywców papierów dłużnych emitowanych przez SPV. W przypadku upadłości Inicjatora udziały/akcje posiadane w SPV wchodzą do masy upadłościowej, a ta z kolei może zostać zbyta w związku z likwidacją prowadzoną przez syndyka.

Sekurytyzacja na gruncie zmian w ustawie o obligacjach

27 sierpnia bieżącego roku weszła w życie nowelizacja ustawy z dnia 29 czerwca 1995 roku o obligacjach. Wprowadzone zmiany będą miały istotny wpływ na prawne podstawy procesów sekurytyzacyjnych.

Zdolność emisyjna SPV

Obowiązujące do tej pory regulacje w istotnym stopniu ograniczały możliwość emitowania obligacji przez spółki handlowe nie posiadające tzw. historii kredytowej. Przepis art. 6 ust. 3 ustawy o obligacjach stanowił, że “emitentem obligacji niezabezpieczonych może być wyłącznie podmiot który sporządził sprawozdanie finansowe za ostatnie trzy kolejne lata obrotowe, a suma jego funduszy i kapitałów własnych wynosi co najmniej pięciokrotność minimalnego kapitału akcyjnego określonego przepisami kodeksu handlowego”.

Kwestionowany przepis w następstwie nowelizacji został wykreślony. Co więcej zmieniono także zapis art. 10 ust. 3 ustawy o obligacjach, który nakazywał udostępnienie adresatom propozycji nabycia obligacji (w ramach emisji dokonywanej poza publicznym obrotem papierami wartościowymi) sprawozdania finansowego emitenta za ostatni rok obrotowy zaopatrzonego w opinię biegłego rewidenta. Wymóg ten nie tylko wyłączał możliwość niepublicznego emitowania obligacji przez nowo powołane spółki celowe, ale czynił w praktyce niemożliwym emitowanie obligacji w pierwszej połowie roku obrotowego, kiedy sprawozdanie finansowe za poprzedni rok jest dopiero sporządzane i weryfikowane. Obecnie, możliwa jest emisja obligacji niezabezpieczonych przez SPV.

Zmieniono także przepisy kodeksu handlowego, dodając do art. 388 k.h. zapis zgodnie z którym, w przypadku spółki akcyjnej walne zgromadzenie akcjonariuszy może określić limit zadłużenia spółki z tytułu wyemitowanych obligacji w określonym czasie, co pozwoli spółkom akcyjnym emitować obligacje bez potrzeby uzyskiwania zgody walnego zgromadzenia akcjonariuszy na każdą kolejną emisję.

Obligacje SPV

Podstawową zmianą w zakresie obligacji emitowanych poza publicznym obrotem papierami wartościowymi jest umożliwienie dematerializacji takich papierów, co zdecydowanie redukuje koszty i zwiększa bezpieczeństwo obrotu obligacjami prywatnymi. Do tej pory każda obligacja nie wprowadzona do publicznego obrotu musiała mieć formę dokumentu, który jak wiadomo może zostać skradziony, zniszczony lub sfałszowany. Ryzyko to brały pod uwagę podmioty pośredniczące w emisjach zaś ustanowienie odpowiednich zabezpieczeń na wypadek niefortunnych zdarzeń zwiększało koszty emisji. Obowiązek prawny materialnego istnienia obligacji zdecydowanie ograniczał także możliwości organizacji obrotu, ponieważ do przejścia na nabywcę praw z obligacji konieczne było fizyczne wydanie mu dokumentu obligacji.

Zgodnie z regulacjami wprowadzonymi przez nowelizację obligacje mogą nie mieć formy dokumentu, zaś prawa w nich inkorporowane przysługiwać będą osobom wskazanym w ewidencji prowadzonej przez KDPW S.A., dom maklerski lub bank.

Od 27 sierpnia ustawa o obligacjach zezwala na publiczne oferowanie poza rygorami publicznego obrotu papierami wartościowymi nie tylko obligacji o terminie zapadalności, krótszym niż jeden rok ale także wszystkich obligacji których jednostkowa wartość nominalna będzie większa niż 40.000 euro. Podstawą takiego rozwiązania jest przekonanie, że obligacje o wysokim nominale oferowane będą w zasadzie wyłącznie inwestorom kwalifikowanym.

Kolejnym skutkiem nowelizacji będzie odejście od określonego ustawą progu 80 % subskrybowanych obligacji, którego osiągnięcie oznacza dojście emisji do skutku oraz rezygnacja z obligatoryjnego powołania banku-reprezentanta w przypadku emisji obligacji realizowanej przez publiczną subskrypcję.

Emitent inny aniżeli jednostka samorządu terytorialnego nie będzie wreszcie zobowiązany do oznaczenia celu emisji, co niewątpliwie stanowiło pewną niedogodność w przypadku emisji prowadzonych przez spółki celowe.

Kolejnym skutkiem nowelizacji jest odejście od ustawowego katalogu dopuszczalnych prawnie zabezpieczeń obligacji.

Dotychczas wierzytelności inkorporowane w obligacjach mogły być bowiem zabezpieczone wyłącznie gwarancją Skarbu Państwa, Narodowego Banku Polskiego albo innego banku lub względnie międzynarodowej instytucji finansowej o kapitałach własnych o wysokości co najmniej 10.000.000 euro, poręczeniem jednostki samorządu terytorialnego, hipoteką lub zastawem. Niemożliwe więc było nawet częściowe zabezpieczenie obligacji emitowanych przez spółkę celową na przykład poręczeniem ze strony aranżera transakcji. Po nowelizacji wierzytelności wynikające z obligacji będą mogły być zabezpieczone w dowolny dopuszczalny przez zasady prawa cywilnego sposób, zaś wartość takiego zabezpieczenie zweryfikuje rynek.

Jednocześnie wprowadzono zmiany do ustawy o zastawie rejestrowym i rejestrze zastawów umożliwiając tym samym zabezpieczenie wierzytelności wynikających z obligacji tego rodzaju zastawem. Podstawowym ograniczeniem w tym względzie był obowiązek wpisania do rejestru zastawów wierzyciela zastawnego, którym w przypadku obligacji jest każdy z obligatariuszy. Wpis taki mógł być dokonany wyłącznie na podstawie umowy zawartej w określonej ustawą formie. W konsekwencji obligacje nie mogły być zabezpieczone zastawem rejestrowym, zaś ich zabezpieczenie zastawem zwykłym było jeszcze trudniejsze – chociażby z tego powodu że w takim przypadku przedmiot zastawu winien być fizycznie wydany wierzycielowi zastawnemu. Zgodnie z nowymi regulacjami do ustanowienia zastawu zabezpieczającego wierzytelności z obligacji wystarczające jest przedstawienie uchwały odpowiedniego organu zamiast umowy. Zastaw zabezpieczający wierzytelności inkorporowane w obligacjach może być ustanowiony na rzecz wszystkich obligatariuszy bez imiennego ich wskazania. W takim przypadku obowiązkowe jest ustanawianie administratora zastawu, który nie musi być obligatariuszem.

Michał Gąsior

Ocena zdolności kredytowej w PKO BP

Tagi

kontynuacja pracy dyplomowej ze stycznia – Ocena zdolności kredytowej wybranych banków

W PKO BP rozróżnia się następujące rodzaje systemów oceny zdolności kredytowej podmiotów prowadzących działalność gospodarczą: przy udzielaniu kredytów obrotowych dla podmiotów prowadzących pełną księgowość handlową i uproszczoną rachunkowość oraz przy udzielaniu kredytów inwestycyjnych.

System oceny zdolności kredytowej w PKO BP SA obejmuje:

1) ocenę sytuacji formalnoprawnej firmy,

2) ocenę merytoryczną wniosku kredytowego.

Wstępna analiza sprawozdań finansowych bada podstawowe zestawienia finansowe firmy oraz zagarnia dynamikę zmian. W końcowej części analizy merytorycznej stanowi ona podstawę dokonania korekt w ostatecznej ocenie ogólnej firmy (in plus i in minus). Badaniu podlegają m. in.:

  1. W zakresie bilansu:

– dynamika sumy bilansowej i podstawowych pozycji bilansu,

– zmiany struktury aktywów i pasywów,

– jakość głównych składników aktywów,

– kapitał obrotowy netto oraz dynamika sprzedaży,

– prawidłowość finansowania aktywów,

– zapotrzebowanie na kredyt obrotowy;

  1. W zakresie rachunku zysków i strat:

– wielkość, struktura oraz trendy zmian przychodów ze sprzedaży,

– główne determinanty wyniku finansowego firmy,

– kształtowanie się kosztów stałych i zmiennych, wartościowy próg rentowności;

  1. W zakresie rachunku przepływów pieniężnych:

– wielkość i trendy zmian przepływów pieniężnych netto,

– struktura wpływów i wypływów,

– wpływ rodzajów działalności (operacyjna, finansowa, inwestycyjna) na tworzenie cashflow,

– struktura wpływów i wydatków w typowym okresie,

– harmonogram spłaty kredytu.

W toku analizy wskaźnikowej wykorzystuje się następujące 11 wskaźników, które oceniane są w podanych trzech przedziałach czasowych.

  1. Rentowność (0-17 pkt)

1) wskaźnik rentowności sprzedaży (ROS) – relacja zysku lub straty netto do sprzedaży netto (0-7 pkt),

2) wskaźnik rentowności aktywów (ROA) – relacja zysku lub straty netto do aktywów (0-5 pkt),

3) wskaźnik rentowności kapitału (ROE) – relacja zysku lub straty

netto do kapitału własnego (0-5 pkt).

  1. Płynność finansowa (0-14 pkt)

4) wskaźnik płynności bieżącej (CR) – relacja aktywów bieżących do pasywów bieżących (0-7 pkt),

5) wskaźnik płynności szybkiej (QR) – relacja aktywów bieżących pomniejszonych o zapasy do pasywów bieżących (0-7 pkt).

III. Sprawność działania (0-12 pkt)

6) wskaźnik rotacji należności w dniach (WRND) – relacja należności do sprzedaży netto przemnożona przez ilość dni w okresie (0-4 pkt),

7) wskaźnik rotacji zapasów w dniach (WRZD) – relacja zapasów do sprzedaży netto przemnożona przez ilość dni w okresie (0-4 pkt),

8) wskaźnik produktywności aktywów (WPA) – relacja sprzedaży netto do aktywów (0-4 pkt).

  1. Zadłużenie (0-17 pkt)

9) wskaźnik zadłużenia aktywów (WZA) – relacja zobowiązań ogółem do aktywów (0-7 pkt),

10) wskaźnik pokrycia majątku trwałego kapitałem stałym (WPMK) – relacja kapitału stałego do majątku trwałego netto (0-5 pkt),

11) wskaźnik pokrycia obsługi długu (WPOD) – relacja cash flow powiększonego o odsetki kredytowe do obsługi długu (0-5 pkt).

Przy określaniu bieżącej zdolności firmy wykorzystuje się aktualne wartości wskaźników finansowych. Najczęściej mają one odniesienie do średnich wielkości w sektorze gospodarczym (wskaźniki rentowności) lub wzorców podręcznikowych (wskaźniki płynności, sprawności i zadłużenia). Ich wartości prognozowane są wykorzystywane do oceny perspektywicznej zdolności kredytowej. Wyniki z poprzedzających okresów służą ocenie tendencji zmian poszczególnych wskaźników.

W toku analizy czynników subiektywnych uwzględnia się cztery kryteria:

  1. Pozycja firmy na rynku (0-13 pkt):

– możliwości zbytu: stopień nasycenia i dynamikę rozwoju rynku na dany produkt (usługę) skalę potencjalnego popytu (lokalny, krajowy, międzynarodowy), zawarte kontrakty, porozumienia handlowe lub kooperacyjne, organizację sieci dystrybucji, realną dynamikę sprzedaży w badanym okresie;

– produkt (usługę): nowoczesność produktu, zmiany asortymentowe produktu, wskaźnik zwrotu i reklamacji, skalę eksportu, cenową konkurencyjność;

– konkurencję: udział kredytobiorcy w rynku (lokalnym, krajowym), stopień zagrożenia konkurencji krajowej i zagranicznej (bariery wejścia do branży).

  1. Charakterystyka branży (0-8 pkt):

– rozwojowej,

– stagnacyjnej,

– schyłkowej.

Ocenia się też poziom nowoczesności wyposażenia i technologii: poziom umorzenia tzw. aktywnego majątku trwałego, poziom techniczny maszyn i urządzeń, wydajność, nowoczesność, kosztochłonność technologii, normy ekologiczne technologii.

  1. Kadra zarządzająca (0-5 pkt): ocenia się: wykształcenie menedżerów, staż pracy na stanowiskach kierowniczych, znajomość branży, kompetencje zawodowe i decyzyjne, styl kierowania, strategie rozwoju firmy.
  2. Wiarygodność firmy (właściciela) (0-6 pkt):

– historii funkcjonowania firmy: okresu jej działalności, występowania postępowań układowych lub ugodowych, procesów sądowych firmy, opinii lokalnej społeczności i organizacji branżowych, wkładu kapitału własnego w działalność gospodarczą,

– stosunków z bankiem: opinie banków współpracujących z firmą, posiadanie rachunku podstawowego lub korzystanie z innych usług bankowych w PKO, terminowość regulowania należności bankowych oraz dostarczania informacji finansowych.

Syntetyczna ocena sytuacji ekonomiczno-finansowej firmy jest zagregowaną wielkością:

– sumy ocen punktowych za kryteria mierzalne i niemierzalne (max. 90 pkt),

– korekty punktowej w zakresie wskaźników: rentowności, płynności finansowej i zadłużenia (in plus i in minus: ± 7 pkt).

W rezultacie przeprowadzonych ocen kryteriów obiektywnych i subiektywnych oraz korekt punktowych dokonuje się przyporządkowania firmy do jednej z pięciu klas sytuacji ekonomiczno-finansowej:

  1. Klasa bardzo dobra powyżej 80 pkt,
  2. Klasa dobra od 68-80 pkt,
  3. Klasa przeciętna od 51-67 pkt,
  4. Klasa słaba od 41-50 pkt,
  5. Klasa zła poniżej 41 pkt.

Za podmioty posiadające bieżącą zdolność kredytową uznaje się firmy osiągające ocenę powyżej 50 punktów, przy czym wymagane są ponadto minima punktowe:

– za kryteria obiektywne – ocena co najmniej 30 pkt,

– za kryteria subiektywne – ocena co najmniej 10 pkt.

Stosownie do uregulowań Zarządzenia nr 13/94 prezesa NBP grupa ryzyka kredytowego jest wypadkową dwóch kryteriów:

1) oceny sytuacji ekonomiczno-finansowej,

2) terminowości obsługi kredytu.

Tabela 2, Klasy ryzyka kredytowego tworzone w PKO BP

Ocena sytuacji finansowej Terminowość obsługi kredytu
Regularna Opóźnienie
od 1 m-ca

do 3 m-cy

powyżej 3 m-cy

do 6 m-cy

powyżej

6 m-cy

Bardzo dobra Ia II III IV
Dobra Ib II III IV
Przeciętna Ib II III IV
Słaba II III III IV
Zła III IV IV IV

Źródło: Praca zbiorowa pod redakcja Władysława L. Jaworskiego, „Banki polskie u progu XXI wieku”, Poltext, Warszawa 1999 r., s. 261.

Na podstawie zakwalifikowania kredytobiorców do poszczególnych klas ryzyka dywersyfikowane są warunki dostępności do kredytu, a następnie, biorąc pod uwagę długość okresu kredytowania, ustalane są granice marż ryzyka kredytowego.

ciąg dalszy tej pracy dyplomowej nastąpi

Ocena zdolności kredytowej wybranych banków

Tagi

Z danych statystycznych dotyczących systemu bankowego wynika, że jednym ze źródeł upadłości banków jest nieefektywne zarządzanie aktywami, a w szczególności zła, nieumiejętna gospodarka kredytowa, niesprawne procedury kredytowe oraz nieprzestrzeganie norm kredytowych.[1]

Ocena ryzyka kredytowego w bankach polskich wynika z regulacji zewnętrznych, określanych na podstawie aktów ustawowych i zarządzenia prezesa NBP. Poniżej zaprezentuję analizę systemu oceny zdolności kredytowej, na przykładzie trzech największych polskich banków komercyjnych: Pekao SA, PKO BP i PBK SA.

Przy ocenie formalnoprawnej chodzi o ustalenie zdolności firmy do czynności prawnych, a szczególnie do zaciągania zobowiązań finansowych oraz zweryfikowanie informacji i dokumentów klienta pod względem formalnym i kompletności, ważności, autentyczności oraz zgodności ze stanem rzeczywistym.

Zaś przy ocenie merytorycznej jest ustalenie skali ekonomicznego zabezpieczenia spłaty kredytu, które jest zdeterminowane przez bieżącą i przyszłą sytuację ekonomiczno-finansową kredytobiorcy. Przebieg tej oceny jest następujący:

– nagromadzenie i weryfikacja informacji oraz dokumentów źródłowych, charakteryzujących sytuację ekonomiczno-finansową wnioskodawcy,

– analiza ekonomiczno-finansową firmy,

– punktacyjna ocena sytuacji ekonomiczno-finansowej,

– ustalenie klasy ryzyka kredytowego,

– propozycje warunków kredytowania.

W ocenie działalności firmy wykorzystywanych jest osiem kryteriów: rentowność, płynność, sprawność działania, zadłużenie, pozycja firmy na rynku, charakterystyka branży, kwalifikacje kadry zarządzającej, wiarygodność firmy. Cztery pierwsze kryteria mają charakter mierzalny, pozostałe zaś są niewymierne w związku z tym odmienny jest sposób punktacji kryteriów obiektywnych i subiektywnych.

Analiza czynników ilościowych dokonywana jest dwufazowo jako: analiza wstępna i analiza, wskaźnikowa w trzech układach czasu:

– w przeszłości (2 ostatnie okresy obrachunkowe),

– bieżąco,

– w przyszłości (prognozy za okres kredytowania).


[1] Praca zbiorowa pod redakcją Władysława L. Jaworskiego, „Banki polski u progu XXI wieku”, Poltext, Warszawa 1999 r., s. 245.